Điện Biên Phủ trên không là một chiến dịch phòng không – không quân quan trọng kéo dài 12 ngày đêm cuối tháng 12 năm 1972 tại Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương ở miền Bắc Việt Nam. Đây là trận chiến đỉnh cao giữa lực lượng phòng không - không quân nhân dân Việt Nam và không lực Hoa Kỳ, đặc biệt là sự xuất hiện của “pháo đài bay” B-52 với sức mạnh hủy diệt khủng khiếp. Trước sức ép đưa Việt Nam trở lại bàn đàm phán Paris, Mỹ đã huy động gần như toàn bộ không lực và các loại máy bay hiện đại vào trận đánh, với mục tiêu “nghiền nát ý chí kháng chiến của nhân dân Việt Nam.” Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc đã chuẩn bị kỹ càng, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng phòng không, dân quân, và nhân dân, quyết tâm bảo vệ bầu trời Hà Nội nói riêng, miền Bắc nói chung.

Suốt 12 ngày đêm ác liệt, mặc dù phải đối mặt với sự tàn phá khốc liệt từ hàng nghìn quả bom và tên lửa, Hà Nội vẫn đứng vững với tinh thần quả cảm và sáng tạo trong chiến đấu. Những đơn vị tên lửa, pháo cao xạ, cùng lực lượng không quân anh dũng đã lập nên thành tích nổi bật: bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 chiếc B-52 – loại máy bay hiện đại nhất lúc bấy giờ, làm thay đổi cục diện chiến trường. Hình ảnh “máy bay B-52 cháy đỏ bầu trời Hà Nội,” những hố bom lớn giữa phố cổ cũng trở thành biểu tượng bất khuất của thủ đô trong những ngày khói lửa đó. Tinh thần đoàn kết giữa quân và dân thể hiện rõ nét qua công tác sơ tán, cứu thương, đảm bảo an toàn, bất chấp mọi hiểm nguy rình rập từng giờ.

Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không không chỉ là niềm tự hào của nhân dân Việt Nam mà còn có ý nghĩa lịch sử to lớn. Mỹ buộc phải ngồi lại tại bàn đàm phán Paris và đồng ý ký Hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam vào tháng 1 năm 1973. Thắng lợi này góp phần khẳng định khả năng, trí tuệ và ý chí quật cường của quân dân Việt Nam trước một đối thủ mạnh, đồng thời thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Điện Biên Phủ trên không đã đi vào lịch sử như bản anh hùng ca thời đại Hồ Chí Minh, mãi mãi lưu dấu son chói lọi trong trang sử đấu tranh của đất nước.