Áo dài là một biểu tượng văn hóa đặc trưng của người Việt Nam, nhưng ít ai biết rằng trước khi có áo dài như hiện nay, trang phục truyền thống này đã trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài với nhiều kiểu dáng khác nhau. Tiền thân của áo dài là những loại áo giao lĩnh, áo tứ thân và áo ngũ thân xuất hiện từ thế kỷ XVII-XIX. Trong đó, áo giao lĩnh với phần vạt chéo trước từng được giới quý tộc sử dụng vào thời Lý - Trần, còn áo tứ thân và áo ngũ thân là trang phục phổ biến của phụ nữ vùng đồng bằng Bắc Bộ. Áo tứ thân thường gồm bốn thân áo đối xứng, được mặc với yếm, váy và thắt thêm dây lưng màu sặc sỡ, thể hiện nét đẹp duyên dáng, giản dị của người phụ nữ Việt Nam xưa.

Đến thời Nguyễn, dưới tác động của chính sách cải cách trang phục của vua Minh Mạng, áo giao lĩnh dần bị thay thế bởi áo ngũ thân, tức áo gồm năm thân: hai thân trước, hai thân sau và một thân ở phía trong bên phải, giúp kín đáo và lịch sự hơn. Trang phục này trở nên đặc biệt quan trọng trong các sự kiện lễ hội, cưới hỏi và ngày Tết. Cùng với sự giao thoa văn hóa phương Tây cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, áo ngũ thân trải qua nhiều biến đổi cả về màu sắc, kiểu dáng và chất liệu, trở thành chiếc áo dài mang dáng vẻ mềm mại, thướt tha như hiện nay. Nhờ quá trình tiếp biến và sáng tạo không ngừng, áo dài Việt Nam vừa giữ được cốt cách truyền thống, vừa có khả năng thích nghi với nhịp sống hiện đại.

Không chỉ là sản phẩm của sự hội tụ giữa tính thực dụng và yêu cầu thẩm mỹ, tiền thân áo dài còn phản ánh rõ nét vị trí xã hội, địa vị và cái nhìn về vẻ đẹp của người Việt qua từng giai đoạn lịch sử. Từ những bộ áo giao lĩnh dành cho hoàng tộc đến áo tứ thân mộc mạc của người dân miền quê, rồi đến áo ngũ thân cách điệu của tầng lớp thị dân, mỗi kiểu áo đều mang ý nghĩa riêng về phong tục tập quán, tín ngưỡng và thường gắn liền với sự kiện trọng đại của đời người. Chính vì vậy, tìm hiểu về tiền thân của áo dài là cách để trân trọng hơn giá trị lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.