Ngày Tết, mâm cơm hóa vàng là một trong những nghi thức quan trọng thể hiện lòng thành kính, biết ơn của con cháu đối với tổ tiên đã khuất. Sau những ngày sum vầy bên gia đình, chia sẻ niềm vui năm mới, người Việt lại chuẩn bị mâm cơm hóa vàng để tiễn đưa ông bà, tổ tiên về cõi thiêng. Mỗi món ăn, lễ vật bày trên mâm cơm đều được lựa chọn kỹ lưỡng, không chỉ đầy đủ sắc hương mà còn mang ý nghĩa cầu may, mong cho gia đình một năm hanh thông, thuận lợi. Không khí chuẩn bị mâm cơm hóa vàng lúc nào cũng đượm chất ấm cúng, mọi người cùng nhau rửa lá dong, rửa bát, chưng mâm ngũ quả, chia nhau từng món ăn cố truyền như bánh chưng, thịt kho, xôi gấc, canh măng, tượng trưng cho sự no đủ, thịnh vượng.

Tùy vào từng vùng miền mà mâm cơm hóa vàng có sự khác biệt nhất định. Miền Bắc thường chú trọng đến sự chỉn chu, cân đối với đầy đủ các món truyền thống như nem rán, giò lụa, dưa hành, trong khi miền Trung có thêm các món đặc sản như tré, nem chua, tôm chua. Còn người miền Nam lại đa dạng hơn với khổ qua nhồi thịt, thịt kho tàu, gà luộc và món tráng miệng ngọt ngào từ chè. Dù khác biệt về cách chế biến hay bày biện, điểm chung lớn nhất vẫn là tâm ý của người dâng, gửi gắm vào từng mâm cơm tình cảm gắn kết gia đình, gửi lời nguyện cầu bình an cho gia đạo, con cháu sum vầy trong năm mới.

Sau khi hoàn thành lễ hóa vàng, các thành viên trong gia đình cùng nhau quây quần thưởng thức mâm cơm, vừa là dịp tưởng nhớ tổ tiên, vừa tận hưởng những dư vị Tết đậm đà. Các câu chuyện sum họp đầu xuân, ký ức về quá khứ, lời dặn dò chăm sóc nhau được sẻ chia trong tiếng cười nói rộn rã bên chén trà thơm nồng. Mâm cơm hóa vàng, vì thế, không chỉ là nét đẹp truyền thống mà còn trở thành dịp để mỗi người con đất Việt ý thức sâu sắc hơn về nguồn cội và giữ gìn phong tục tốt đẹp của quê hương.