Nhà máy xe lửa Gia Lâm là một trong những cơ sở công nghiệp đầu ngành của ngành đường sắt Việt Nam, được thành lập từ những năm 1905 dưới thời Pháp thuộc. Với lịch sử hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, nhà máy đã chứng kiến nhiều giai đoạn thăng trầm của đất nước, từ thời kỳ thuộc địa, qua các cuộc kháng chiến giành độc lập, đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế. Ban đầu, nhiệm vụ chủ yếu của nhà máy là sửa chữa, bảo dưỡng các đầu máy toa xe phục vụ hệ thống đường sắt ở miền Bắc. Trải qua nhiều lần mở rộng và hiện đại hóa, nhà máy trở thành đơn vị chủ lực trong việc đóng mới, nâng cấp các phương tiện vận tải đường sắt của Việt Nam.

Trong quá trình hoạt động, nhà máy xe lửa Gia Lâm không chỉ thực hiện tốt công tác bảo dưỡng, sửa chữa mà còn tiên phong ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhiều sản phẩm do nhà máy chế tạo đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành đường sắt, như các loại toa xe khách, toa chở hàng đạt tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật. Đặc biệt, sau thời kỳ Đổi Mới, nhà máy đầu tư dây chuyền tự động hóa, máy móc, thiết bị hiện đại của các nước tiên tiến trên thế giới nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Kỹ sư, công nhân của nhà máy không ngừng học hỏi, sáng tạo, từng bước chủ động sản xuất các linh kiện, phụ tùng quan trọng, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Ngày nay, nhà máy xe lửa Gia Lâm tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong ngành công nghiệp đường sắt, đồng thời trở thành nơi đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực truyền thống, nhà máy còn mở rộng giao lưu, hợp tác với các doanh nghiệp và tổ chức nước ngoài để cập nhật công nghệ mới, từng bước hướng đến mục tiêu sản xuất toa xe và các sản phẩm cơ khí đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Trải qua hơn một thế kỷ xây dựng và trưởng thành, nhà máy xe lửa Gia Lâm là biểu tượng cho ý chí tự lực, tự cường và tinh thần sáng tạo của người lao động Việt Nam.