Con nghê là một linh vật truyền thống trong văn hóa Việt Nam, xuất hiện nhiều trong kiến trúc đình, chùa và các công trình tâm linh. Hình tượng nghê mang ý nghĩa bảo vệ, ngăn chặn tà khí, đồng thời thể hiện sự uy nghi, linh thiêng của không gian thờ tự. Không giống như sư tử đá ở Trung Hoa hay những linh vật khác, con nghê mang vẻ ngoài gần gũi hơn với dân gian, được sáng tạo từ trí tưởng tượng của người Việt qua nhiều thế kỷ, pha trộn giữa sự mạnh mẽ, oai phong với nét dí dỏm, mềm mại và thân thiện. Những nghệ nhân xưa đã khéo léo thổi hồn vào từng hình dáng nghê qua các đường nét điêu khắc tinh tế, khuôn mặt biểu cảm, thân hình chắc khỏe, đuôi uốn lượn mềm mại.

Cụ thể, con nghê thường được đặt ở vị trí cổng hoặc trên bệ cửa đình, chùa như một "thần giữ cửa", tạo sự an tâm cho người dân khi lui tới thờ cúng. Nhiều ngôi đình cổ của làng quê Bắc Bộ còn lưu giữ những tượng nghê lớn nhỏ, chạm khắc tỉ mỉ, mang đậm dấu ấn riêng của từng vùng miền. Đặc biệt, nghê không chỉ đại diện cho yếu tố tâm linh mà còn phản ánh quan niệm thẩm mỹ và triết lý nhân sinh của người Việt: trung thành, hiền hậu và luôn đề cao đạo đức. Bởi vậy, nghê trở thành một biểu tượng đặc sắc mang bản sắc riêng, góp phần xây dựng nên diện mạo văn hóa kiến trúc Việt Nam.

Không chỉ giới hạn trong không gian thờ tự, hình tượng nghê còn được ứng dụng vào các tác phẩm nghệ thuật truyền thống như đồ gốm, tranh dân gian, hay hiện diện trong lễ hội văn hóa. Dáng đứng, biểu cảm và cách trang trí của nghê thường mang theo ý nghĩa cầu mong bình an, sung túc, đồng thời nhắc nhở mọi người hướng tới điều thiện lành. Qua từng thời kỳ biến động của lịch sử, con nghê vẫn giữ nguyên vai trò quan trọng trong tâm thức dân tộc, trở thành một di sản sống động nối liền quá khứ và hiện tại, góp phần làm giàu thêm cho kho tàng biểu tượng văn hóa Việt Nam.