Trong những năm gần đây, nền kinh tế Nhật Bản ghi nhận nhiều nỗ lực đổi mới và phục hồi, tuy nhiên vẫn đối mặt với không ít thách thức nội tại và ngoại cảnh. Sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng vào thập niên 1980, Nhật Bản trải qua khủng hoảng “thập kỷ mất mát” kéo dài với tốc độ tăng trưởng thấp, lãi suất gần bằng 0 và vấn đề giảm phát dai dẳng. Nhằm thúc đẩy kinh tế, Chính phủ đã áp dụng chính sách kích thích tài khóa và tiền tệ mạnh mẽ, nổi bật là chương trình “Abenomics” từ năm 2013 với ba mũi tên gồm nới lỏng tiền tệ, cải cách cơ cấu và đầu tư công. Những cải cách này tạo điều kiện tăng năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới, song tốc độ tăng trưởng trung bình vẫn được đánh giá ở mức khá khiêm tốn so với nhiều quốc gia phát triển khác.

Một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nền kinh tế Nhật Bản là tình trạng già hóa dân số và lực lượng lao động bị thu hẹp dần, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhân lực và làm suy giảm hiệu quả sản xuất cũng như đóng góp vào an sinh xã hội. Để ứng phó với thách thức này, các doanh nghiệp Nhật Bản đang chú trọng áp dụng công nghệ tiên tiến như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và robot nhằm thay thế lao động thủ công trong nhiều lĩnh vực sản xuất. Đồng thời, quốc gia này cũng tích cực triển khai các chính sách mở cửa thị trường lao động cho người nước ngoài, nhất là những ngành nghề có nhu cầu nhân lực cao. Nhờ vậy, nền kinh tế Nhật Bản bước đầu ghi nhận sự phục hồi đáng kể sau đại dịch COVID-19, mức xuất khẩu hàng hóa công nghiệp tăng và niềm tin tiêu dùng dần được củng cố.

Mặc dù còn tồn tại nhiều thách thức, Nhật Bản vẫn duy trì vai trò là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, giữ vị trí đầu tàu về công nghệ, sáng tạo và chất lượng sản phẩm. Sự phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn như ô tô, điện tử, chế tạo robot và năng lượng mặt trời đã góp phần nâng cao vị thế cạnh tranh toàn cầu của quốc gia này. Chính phủ Nhật Bản tiếp tục kỳ vọng vào chiến lược thúc đẩy phát triển bền vững, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường để thích nghi với xu thế mới của thế giới. Nhìn chung, những bước đi chiến lược trong chính sách kinh tế cùng sự vững vàng về văn hóa doanh nghiệp đóng vai trò nền tảng giúp kinh tế Nhật Bản từng bước vượt qua khó khăn, hướng tới tương lai ổn định và phát triển lâu dài.