Bảo hiểm xã hội là một chính sách an sinh xã hội quan trọng của Nhà nước Việt Nam nhằm đảm bảo quyền lợi về thu nhập và chăm sóc sức khỏe cho người lao động khi họ gặp các rủi ro hoặc hết tuổi lao động. Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản hướng dẫn, các đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm: người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng và kể cả người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương. Ngoài ra, đối với nhóm tự nguyện, cá nhân có thể chủ động tham gia nếu không thuộc nhóm bắt buộc, để được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.

Các chế độ của bảo hiểm xã hội bao gồm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất. Đóng bảo hiểm xã hội là trách nhiệm của cả người lao động và người sử dụng lao động, trong đó tỉ lệ đóng cụ thể được quy định rõ trong các nghị định liên quan. Người sử dụng lao động sẽ trích một phần từ quỹ lương để đóng bảo hiểm cho người lao động và bản thân người lao động cũng phải đóng một phần theo quy định. Sự phối hợp này nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn tài chính và quyền lợi của người lao động khi không may gặp sự cố về sức khỏe hoặc khi hết tuổi lao động, góp phần ổn định cuộc sống cá nhân và gia đình.

Việc tuân thủ các quy định bảo hiểm xã hội giúp xây dựng một môi trường làm việc công bằng và hướng tới sự phát triển bền vững của xã hội. Theo quy định, doanh nghiệp và người sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm hoặc trốn tránh, chậm đóng sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm. Để nâng cao nhận thức và bảo đảm quyền lợi cho mình, người lao động cần chủ động kiểm tra việc thực hiện đóng bảo hiểm của doanh nghiệp, thông qua sổ bảo hiểm xã hội hoặc các kênh tra cứu trực tuyến do cơ quan bảo hiểm cung cấp. Điều này không chỉ bảo đảm quyền lợi trước mắt mà còn góp phần tích lũy lợi ích lâu dài khi nghỉ hưu hoặc gặp rủi ro trong quá trình lao động.