Lên đồng, hay còn gọi là hầu đồng, là một nghi lễ tâm linh độc đáo trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, đặc biệt phổ biến ở miền Bắc. Nghi lễ này thường được tổ chức trong các đền, phủ để thỉnh mời các vị thần, thánh về nhập vào thân xác của các thanh đồng – những người làm trung gian giữa con người với thế giới tâm linh. Trong không gian linh thiêng ấy, thanh đồng trình diễn các điệu múa, lời hát chầu văn và hóa thân vào nhiều giá đồng khác nhau, từ Thánh Mẫu, Đức Vua Cha, đến các vị Quan Lớn, Cô Bơ hoặc Cậu Bé… Mỗi màn lên đồng đều mang nét đặc sắc riêng, hòa quyện giữa âm nhạc truyền thống, trang phục rực rỡ và những động tác uyển chuyển, tạo nên một trải nghiệm văn hóa khó quên cho người tham dự.

Tính độc đáo và giá trị văn hóa của lên đồng đã góp phần đưa tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt trở thành di sản phi vật thể đại diện của nhân loại do UNESCO công nhận vào năm 2016. Sự kiện này không chỉ khẳng định ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà nghi lễ lên đồng mang lại đối với cộng đồng, mà còn tôn vinh sự sáng tạo nghệ thuật, tài năng biểu diễn cũng như sự gắn kết cộng đồng qua các sinh hoạt tín ngưỡng. Lên đồng không chỉ là một nghi lễ tâm linh, mà còn là dịp để người Việt tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong bình an, sức khỏe và hạnh phúc, đồng thời truyền nối những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc qua từng thế hệ.

Việc UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Mẫu và nghi lễ lên đồng đã tạo động lực to lớn cho việc bảo tồn, phát huy nền văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Không chỉ giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa, sự kiện này còn thúc đẩy nghiên cứu, sưu tầm và quảng bá rộng rãi hơn nữa nghi lễ độc đáo này tới bạn bè quốc tế. Lên đồng, dưới ánh nhìn hiện đại, tiếp tục được duy trì và phát triển, đóng vai trò là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người và thần linh, giúp khắc sâu bản sắc dân tộc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam hôm nay.