Hồ Xuân Hương, nhà thơ được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”, là một hiện tượng độc đáo trong văn học Việt Nam cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX. Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh lịch sử xã hội đầy biến động cùng những định kiến khắt khe đối với phái nữ, tuy nhiên Hồ Xuân Hương đã mạnh mẽ khẳng định cá tính và tài năng, để lại dấu ấn sâu sắc không chỉ bởi thơ mà còn bởi chính cuộc đời của mình. Những sáng tác của bà vừa mang đậm yếu tố trào phúng, châm biếm, vừa là tiếng nói phản kháng mạnh mẽ trước bất công xã hội, đồng thời khắc họa tâm hồn tự do, đầy khát vọng yêu thương của người phụ nữ.

Thơ Hồ Xuân Hương là tiếng lòng mãnh liệt, vừa thấm đẫm chất dân gian gần gũi, vừa phá cách, sáng tạo trong hình thức thể thơ Nôm truyền thống. Qua những bài thơ nổi tiếng như "Bánh trôi nước", "Tự tình", "Đèo Ba Dội"... người đọc có thể nhận thấy sự tài hoa lẫn cá tính sắc sảo của bà. Bà dùng ngôn từ thông minh, giàu hình tượng đôi khi đầy ẩn dụ, tục ngữ mà nói lên nỗi niềm, thân phận, khao khát sống, khao khát hạnh phúc và tự do của người phụ nữ. Chính giọng thơ vừa duyên dáng, vừa mạnh mẽ ấy đã làm nên vị thế đặc biệt cho thơ Hồ Xuân Hương và trở thành di sản đặc sắc của nền thơ ca Việt Nam.

Đời Hồ Xuân Hương cũng nhiều truân chuyên như thơ bà viết. Bà từng hai lần lấy chồng nhưng cả hai cuộc hôn nhân đều ngắn ngủi và kết thúc trong cảnh chia ly. Chính những trải nghiệm đời tư đầy sóng gió đó đã hun đúc nên một tâm hồn mạnh mẽ, không khuất phục trước số phận, sẵn sàng lên tiếng bảo vệ quyền sống, quyền yêu và quyền được hạnh phúc của phụ nữ. Hình ảnh Hồ Xuân Hương trải qua những thăng trầm, mất mát nhưng vẫn giữ trọn phẩm giá và ý chí nghệ thuật đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ độc giả, góp phần làm phong phú thêm cho chân dung người phụ nữ Việt Nam trong văn chương trung đại.