người khuyết tật việt nam

Chế độ mẫu hệ ở Việt Nam là một hình thái xã hội đặc biệt từng tồn tại chủ yếu trong các cộng đồng dân tộc thiểu số, như người Chăm, người Ê Đê, và người Mnông ở Tây Nguyên. Trong chế độ này, phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong đời sống gia đình và xã hội; quyền thừa kế đất đai, nhà cửa và của cải thường truyền lại cho dòng họ mẹ hoặc con gái. Phụ nữ là người đứng đầu gia đình, có quyền tổ chức các nghi lễ thờ cúng tổ tiên, quyết định các vấn đề trọng đại và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển dòng tộc. Điều này tạo nên sự khác biệt lớn so với xã hội Việt hiện nay, vốn theo chế độ phụ hệ, khiến chế độ mẫu hệ được coi là di sản văn hóa đặc sắc và quý giá.

Chế độ mẫu hệ không chỉ định hình những tập tục hôn nhân, mà còn ảnh hưởng sâu sắc tới nền văn hóa, ngôn ngữ và tín ngưỡng của các tộc người. Ở các dân tộc mẫu hệ, hôn nhân theo hình thức ở rể phổ biến, người đàn ông khi kết hôn sẽ về sống tại nhà vợ và cùng chăm sóc, duy trì phát triển dòng họ vợ. Việc phân chia tài sản, tổ chức lễ hội, thờ cúng gia tiên đều do người phụ nữ đứng ra đảm nhận. Những quy định này góp phần nâng cao vị thế của phụ nữ trong cộng đồng, giúp họ tự do biểu đạt tiếng nói cá nhân và tham gia quản lý công việc xã hội. Dù bị mai một dần theo thời gian, dấu ấn văn hóa mẫu hệ vẫn hiển hiện qua nhiều phong tục tập quán truyền thống.

Ngày nay, chế độ mẫu hệ tại Việt Nam tuy không còn phổ biến rộng rãi nhưng vẫn được bảo tồn và phát huy thông qua các giá trị văn hóa đặc thù. Nhiều lễ hội, truyện cổ tích, nghệ thuật dân gian mang hơi hướng của chế độ mẫu hệ tiếp tục được duy trì trong đời sống cộng đồng người Chăm, Ê Đê, Btư, Xtiêng và một số dân tộc phía Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Quá trình giao lưu, hội nhập có thể khiến những dấu tích mẫu hệ mờ nhạt đi, song ý nghĩa về bình đẳng giới và giá trị tôn trọng phụ nữ, đề cao vai trò nguồn cội mẹ luôn là di sản văn hóa cần gìn giữ. Việc nghiên cứu, phục dựng và bảo vệ nét độc đáo ấy góp phần làm giàu kho tàng truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Từ khóa: người khuyết tật việt nam