Vịnh Bắc Bộ là một vùng biển quan trọng nằm ở phía tây của Biển Đông, được chia theo nhiều phương diện khác nhau dựa trên yếu tố địa lý, chủ quyền và quản lý tàu thuyền. Về mặt địa lý, Vịnh Bắc Bộ được giới hạn bởi bờ biển phía đông của Việt Nam, bao gồm các tỉnh như Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định và Ninh Bình; phía tây nam của đảo Hải Nam (Trung Quốc); phía bắc là ranh giới giữa Trung Quốc và Việt Nam. Vùng nước này có diện tích khoảng hơn 126.000 km² và chiều dài lớn nhất là khoảng 500 km theo trục đông-tây. Độ sâu trung bình của vịnh khoảng từ 20 đến 40 mét, phù hợp cho phát triển kinh tế biển, nuôi trồng thủy sản, giao thông hàng hải và du lịch.

Để thuận tiện trong quản lý lãnh hải và hoạt động khai thác, Vịnh Bắc Bộ thường được phân chia thành hai vùng chính: vùng ven bờ Việt Nam và vùng biển chung giữa Việt Nam và Trung Quốc. Sau hiệp định về phân định vịnh năm 2000 giữa hai quốc gia, ranh giới trên biển đã được xác định cụ thể bằng các tọa độ địa lý, giúp phân định rõ vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của từng bên. Vùng ven bờ Việt Nam là nơi tập trung nhiều cảng lớn như Cảng Hải Phòng, Cảng Cái Lân và là chỗ hội tụ các tuyến giao thông huyết mạch phục vụ vận chuyển hàng hóa, đánh bắt thủy sản và du lịch – đặc biệt là Vịnh Hạ Long nằm ở phía bắc vịnh, nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên kỳ thú.

Phía ngoài khơi, vùng biển chung lại là khu vực được hai nước thỏa thuận khai thác chung nguồn tài nguyên, đồng thời thiết lập các cơ chế hợp tác nhằm giải quyết tranh chấp và bảo vệ môi trường biển. Vịnh Bắc Bộ cũng được phân chia thành các tiểu vùng dựa trên tính chất hoạt động như vùng khai thác hải sản, vùng bảo tồn biển, vùng giao thông và vùng phát triển du lịch. Việc phân chia này vừa đảm bảo sự phát triển kinh tế-xã hội của địa phương ven biển, vừa đảm bảo an ninh quốc phòng và giữ vững chủ quyền lãnh thổ, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong việc bảo vệ an toàn hàng hải và môi trường sinh thái biển.