Cá voi xanh lùn, còn gọi là cá voi xanh pygmy (Balaenoptera musculus brevicauda), là một phân loài nhỏ hơn của cá voi xanh - loài động vật lớn nhất từng sinh sống trên Trái Đất. Tuy tên gọi là "lùn", cá voi xanh lùn vẫn có kích thước rất ấn tượng với chiều dài trung bình từ 20 đến 24 mét và nặng khoảng 80 tấn. Chúng phân bố chủ yếu ở các vùng biển Ấn Độ Dương và Tây Nam Thái Bình Dương, cuộc sống lưu động giữa các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Bề ngoài của cá voi xanh lùn khá giống với cá voi xanh thông thường, nhưng có phần đuôi ngắn hơn và vây lưng thấp, là những đặc điểm giúp nhận diện chúng.

Chế độ ăn của cá voi xanh lùn gần như giống hệt cá voi xanh thường, chủ yếu làm thực vật phù du và các loại giáp xác nhỏ như nhuyễn thể krill. Mỗi ngày, một cá thể trưởng thành có thể tiêu thụ hàng tấn thức ăn, góp phần quan trọng vào cân bằng sinh thái đại dương. Cá voi xanh lùn thường săn mồi theo đoàn, sử dụng tiếng hót đặc trưng để giao tiếp và phối hợp. Tiếng hót này còn giúp chúng định hướng trong môi trường nước sâu và tìm kiếm bạn tình trong mùa giao phối. Vì đặc điểm ít di cư tới vùng biển lạnh nên cá voi xanh lùn ít khi bị ảnh hưởng bởi hoạt động săn bắt thương mại như cá voi xanh phương Bắc.

Hiện nay, số lượng cá voi xanh lùn trên thế giới vẫn chưa được xác định chính xác, do đặc tính di chuyển rộng và khó tiếp cận. Tuy nhiên, như nhiều loài cá voi lớn khác, chúng cũng gặp nhiều nguy cơ từ sự ô nhiễm môi trường biển, va chạm với tàu thuyền, và sự biến đổi khí hậu làm thay đổi nguồn thức ăn. Việc bảo vệ cá voi xanh lùn không chỉ mang ý nghĩa duy trì đa dạng sinh học mà còn là chỉ số quan trọng đánh giá sức khỏe của các hệ sinh thái biển. Nhiều tổ chức quốc tế đã và đang nghiên cứu, giám sát quần thể cá voi xanh lùn để đưa ra các giải pháp bảo tồn lâu dài cho loài động vật khổng lồ đặc biệt này.