Để làm xôi trám đen ngon, bạn cần chuẩn bị các nguyên liệu cơ bản gồm gạo nếp thơm, quả trám đen tươi, muối, đường và một ít mỡ gà hoặc dầu ăn. Trước tiên, hãy vo sạch gạo nếp rồi ngâm nước từ 6 đến 8 tiếng để hạt gạo mềm và dẻo hơn khi đồ xôi. Trong lúc chờ gạo, bạn tiến hành xử lý trám bằng cách rửa sạch, ngâm nước nóng già để vỏ trám mềm ra, sau đó bóc bỏ phần vỏ ngoài rồi bổ đôi, tách lấy thịt trám. Để trám không bị đắng, nên ngâm thịt trám với một chút nước muối loãng khoảng 30 phút rồi vớt ra để ráo.

Sau khi chuẩn bị xong nguyên liệu, bạn hãy trộn đều gạo nếp với một chút muối và cho vào chõ để hấp chín. Khi xôi vừa chín tới, cho thịt trám đã sơ chế lên trên, khéo léo đảo nhẹ để trám quyện đều với gạo nếp. Nhằm tăng thêm hương vị béo ngậy và màu sắc hấp dẫn, bạn có thể rưới một ít mỡ gà hoặc dầu ăn lên bề mặt xôi trước khi đậy vung hấp thêm khoảng 10 phút. Cuối cùng, khi xôi đã dẻo thơm, lớp trám bám đều vào từng hạt nếp thì có thể dọn ra đĩa và thưởng thức ngay khi còn nóng. Xôi trám đen đúng chuẩn sẽ có vị bùi béo, hơi chan chát đặc trưng của trám quyện với vị dẻo thơm của nếp tạo nên một món xôi dân dã mà đầy hấp dẫn.