Chủ nghĩa phát xít là một hệ tư tưởng và phong trào chính trị cực đoan phát triển mạnh mẽ ở châu Âu vào đầu thế kỷ XX, đặc biệt là tại Ý dưới sự lãnh đạo của Benito Mussolini và Đức dưới sự cai trị của Adolf Hitler. Chủ nghĩa này đề cao quyền lực tuyệt đối của nhà nước, sự lãnh đạo độc tài của một cá nhân hoặc tập thể, đồng thời khuyến khích chủ nghĩa dân tộc cực đoan, coi trọng lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên quyền lợi và tiếng nói của cá nhân. Chủ nghĩa phát xít thường sử dụng bạo lực và kiểm soát xã hội để đàn áp các đối tượng bị coi là thù địch, bao gồm những người bất đồng chính kiến, các nhóm dân tộc thiểu số, và các thành phần bị cho là “không phù hợp” với hệ giá trị do nhà nước áp đặt.

Ngoài ra, chủ nghĩa phát xít còn có xu hướng chống lại các tư tưởng dân chủ, chống chủ nghĩa cộng sản, và bài bác các giá trị tự do cá nhân. Các chế độ phát xít thường áp dụng chính sách kiểm duyệt nghiêm ngặt, tuyên truyền rộng rãi, kiểm soát hệ thống giáo dục, truyền thông nhằm củng cố địa vị của nhà lãnh đạo và lan truyền lý tưởng phát xít tới toàn xã hội. Điển hình là dưới chế độ phát xít, quyền lực tập trung ở tầng lớp lãnh đạo cao nhất, hạn chế nghiêm trọng sự tham gia của người dân vào hoạt động chính trị, dẫn đến hiện tượng lạm quyền, vi phạm nhân quyền một cách có hệ thống.

Hậu quả của chủ nghĩa phát xít trong lịch sử thế giới vô cùng nghiêm trọng, đặc biệt trong Chiến tranh Thế giới thứ hai khi các chính sách phân biệt chủng tộc, diệt chủng và xâm lược do chế độ phát xít Đức và phát xít Ý gây ra đã khiến hàng triệu người thiệt mạng và tạo ra nỗi đau tận cùng cho nhân loại. Chính vì những hậu quả này, chủ nghĩa phát xít không chỉ bị phản đối mạnh mẽ trên các diễn đàn quốc tế mà còn được quy định là một tư tưởng nguy hiểm, đi ngược lại các giá trị nhân văn và tiến bộ của xã hội. Sự sụp đổ của các chế độ phát xít là minh chứng rõ nét cho việc nhân loại luôn xem trọng các giá trị của tự do, bình đẳng và lòng khoan dung, đồng thời cảnh giác với mọi biểu hiện của chủ nghĩa cực đoan trong thời hiện đại.