Kim Vân Kiều truyện là tác phẩm của nhà văn Thanh Tâm Tài Nhân, một tác giả người Trung Quốc sống vào khoảng cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX. Tác phẩm này được viết bằng chữ Hán và gồm 20 hồi, kể về cuộc đời truân chuyên của nàng Kiều, một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn trải qua những biến cố, đau thương do hoàn cảnh xã hội và số phận đưa đẩy. Kim Vân Kiều truyện không chỉ mô tả cảm xúc sâu sắc mà còn phản ánh hiện thực xã hội phong kiến Trung Quốc, nơi quyền lực và tiền bạc thường lấn át đạo đức, tình cảm con người. Chính nhờ những giá trị nhân văn và ý nghĩa xã hội này, tác phẩm sớm trở nên nổi tiếng ở Trung Quốc và cả các nước lân cận.

Ở Việt Nam, Kim Vân Kiều truyện có ảnh hưởng lớn bởi Nguyễn Du đã dựa trên cốt truyện ấy để sáng tác kiệt tác Truyện Kiều – một áng thơ bất hủ của văn học dân tộc. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ rằng Kim Vân Kiều truyện là bản gốc Trung Quốc của Thanh Tâm Tài Nhân, còn Truyện Kiều do Nguyễn Du chuyển thể bằng thơ lục bát, mang đậm quan điểm nhân sinh và tâm hồn người Việt. Nguyễn Du không đơn thuần dịch lại mà ông sáng tạo thêm về mặt nghệ thuật, xây dựng tính cách nhân vật sâu sắc hơn, đồng thời gửi gắm những cảm xúc, tình yêu nước và suy tư về thân phận con người trong xã hội phong kiến. Chính sự kết hợp giữa tác phẩm gốc của Trung Quốc và tài năng thiên bẩm của Nguyễn Du đã tạo ra một tuyệt tác thi ca trường tồn cùng thời gian.

Tóm lại, Kim Vân Kiều truyện là sáng tác của Thanh Tâm Tài Nhân và giữ vai trò làm nguồn cảm hứng lớn cho sự xuất hiện của Truyện Kiều – kiệt tác nghệ thuật của Nguyễn Du trong nền văn học Việt Nam. Tác phẩm không chỉ ghi dấu bởi ý nghĩa về thân phận con người mà còn giúp gắn kết, giao thoa văn hóa hai nước Trung – Việt qua nhiều thế hệ. Sự phổ biến của Kim Vân Kiều truyện đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học Đông Á, khi mỗi quốc gia đều có cách cảm nhận, tiếp nhận riêng từ cốt truyện đến nhân vật, qua đó nâng tầm vị trí của các tác phẩm kinh điển lên một tầm cao mới.