Cướp biển Somalia xuất hiện nổi bật vào đầu những năm 1990, khi đất nước này rơi vào cảnh hỗn loạn do xung đột nội bộ và không còn hệ thống chính quyền ổn định. Những nhóm cướp biển ban đầu gồm ngư dân địa phương mất kế sinh nhai vì tàu nước ngoài đánh bắt trộm trong vùng biển Somalia. Theo thời gian, các nhóm này phát triển thành tổ chức tội phạm có vũ trang với phương thức hoạt động chuyên nghiệp hơn. Họ sử dụng tàu cao tốc, vũ khí tự động và lựu đạn để tấn công các tàu thương mại quốc tế đi qua vùng Vịnh Aden, nơi giao thương huyết mạch nối liền châu Âu, châu Á và châu Phi.

Những vụ tấn công của cướp biển Somalia đã gây ra sự lo ngại toàn cầu, không chỉ bởi thiệt hại kinh tế mà còn vì an toàn tính mạng cho hàng nghìn thủy thủ. Cướp biển thường bắt giữ tàu cùng thủy thủ đoàn, sau đó yêu cầu tiền chuộc từ các công ty vận tải hoặc chính phủ liên quan. Số tiền chuộc có thể lên đến hàng triệu USD, khiến nhiều nhóm cướp biển coi đây là nguồn lợi nhuận khổng lồ. Nhiều trường hợp, các con tin phải chịu tra tấn, điều kiện sống tồi tệ và bị giam giữ kéo dài, tạo nên sức ép nghiêm trọng đối với các doanh nghiệp vận tải quốc tế.

Trước mối đe dọa tăng cao, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã hợp tác triển khai tuần tra hải quân tại vùng Vịnh Aden nhằm bảo vệ tàu thuyền và kiểm soát tình hình. Nhờ nỗ lực đồng bộ, số vụ tấn công đã giảm đáng kể trong thập kỷ qua nhưng nguy cơ vẫn tồn tại do điều kiện kinh tế, chính trị ở Somalia chưa ổn định. Vấn đề cướp biển Somalia không chỉ phản ánh tình trạng yếu kém về luật pháp, mà còn đặt ra thách thức lớn trong quản lý biển và chống tội phạm quốc tế, đòi hỏi giải pháp phối hợp đa ngành giữa các bên liên quan để đảm bảo an ninh và tự do hàng hải toàn cầu.