Cơ cấu dân số Việt Nam hiện nay đang trong giai đoạn vàng với tỷ lệ dân số trẻ chiếm phần lớn, đặc biệt là nhóm tuổi lao động từ 15 đến 64 tuổi. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tính đến năm 2023, dân số Việt Nam đạt gần 100 triệu người, trong đó khoảng 70% thuộc nhóm tuổi lao động. Điều này tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, giúp đất nước có nguồn nhân lực dồi dào để thúc đẩy sản xuất, cải thiện năng suất lao động và cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, việc tập trung đông đảo ở nhóm tuổi lao động cũng đặt ra nhiều thách thức về việc làm, giáo dục nghề nghiệp và các chính sách an sinh xã hội. Bên cạnh đó, cơ cấu dân số của Việt Nam đang có xu hướng già hóa khi tỷ lệ người cao tuổi ngày càng tăng. Dự báo đến năm 2050, Việt Nam sẽ có khoảng 20% dân số thuộc nhóm trên 60 tuổi, gây áp lực lên hệ thống y tế, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm tài chính cho người đã nghỉ hưu.

Ngoài ra, cơ cấu dân số phân bố không đồng đều giữa các vùng miền cũng ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương. Các đô thị lớn như Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh ngày càng tập trung đông dân cư trẻ, trong khi nhiều vùng nông thôn, miền núi lại có tình trạng dân số già hóa nhanh hơn do thanh niên di cư ra thành phố kiếm việc làm. Sự khác biệt này dẫn đến sự bất bình đẳng về tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, việc làm và chất lượng cuộc sống, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách cần có những giải pháp cụ thể để cân bằng giữa các vùng miền, giải quyết các vấn đề về di cư lao động và chất lượng nguồn nhân lực. Chính phủ Việt Nam đang nỗ lực triển khai nhiều chương trình hỗ trợ phát triển vùng sâu vùng xa, nâng cao chất lượng đào tạo nghề, nhằm kiến tạo sự phát triển hài hòa, bền vững giữa các khu vực.

Mặt khác, tỷ lệ nam và nữ trong cơ cấu dân số Việt Nam có sự chênh lệch nhẹ, song vẫn giữ được sự cân bằng tương đối trong những năm gần đây. Theo báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, hiện nay tỷ lệ nam giới chiếm khoảng 49,7% còn nữ giới là 50,3%. Tuy nhiên, tại một số khu vực nông thôn, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn ra, chủ yếu do tâm lý ưa thích con trai vẫn tồn tại. Điều này có thể tác động lâu dài đến mô hình gia đình, hôn nhân và các vấn đề xã hội liên quan. Do vậy, việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và quyền trẻ em đã được các tổ chức xã hội, chính phủ quan tâm đẩy mạnh, góp phần hướng tới xây dựng một xã hội bình đẳng và phát triển toàn diện.