Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập đến nay đã xây dựng và công bố nhiều cương lĩnh nhằm xác định rõ ràng đường lối, mục tiêu và nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam qua từng giai đoạn lịch sử. Cương lĩnh đầu tiên được công bố vào năm 1930, với tên gọi "Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng", do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc soạn thảo. Cương lĩnh này đã đặt ra nhiệm vụ chủ yếu: giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân phong kiến, xây dựng nước Việt Nam độc lập, tự do và tiến lên chủ nghĩa xã hội. Nó nhấn mạnh đoàn kết các tầng lớp nhân dân, ưu tiên liên minh công-nông, đồng thời xác định đường hướng lâu dài là xóa bỏ chế độ bóc lột, thành lập nhà nước của nhân dân lao động.

Trong quá trình phát triển, Đảng đã nhiều lần bổ sung, sửa đổi và ban hành các cương lĩnh mới phù hợp với yêu cầu của từng thời kỳ. Năm 1991, tại Đại hội lần thứ VII, Đảng thông qua "Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội". Cương lĩnh này khẳng định vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xác định mục tiêu xuyên suốt là xây dựng nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đồng thời, cương lĩnh nêu bật quan điểm lấy phát triển kinh tế làm trung tâm, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, coi trọng hội nhập quốc tế nhưng vẫn giữ vững độc lập, tự chủ của đất nước.

Năm 2011, Đảng tiếp tục bổ sung, phát triển cương lĩnh 1991 cho phù hợp hơn với tình hình mới, gọi tắt là "Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011". Trong cương lĩnh này, Đảng nhấn mạnh tư duy đổi mới, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đề cao vai trò trí tuệ, nhân lực, khoa học công nghệ; gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội. Những cương lĩnh qua các thời kỳ không chỉ phản ánh sự phát triển về tư tưởng, nhận thức của Đảng mà còn là kim chỉ nam cho mọi hoạt động, góp phần quan trọng đưa đất nước vượt qua nhiều khó khăn, thử thách trên con đường phát triển bền vững.