Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu nằm ở vùng Đông Nam Bộ, có lịch sử hình thành lâu đời gắn liền với quá trình khai phá đất Nam Bộ của người Việt trong các giai đoạn từ thế kỷ XVII đến nay. Trước kia, khu vực này thuộc phủ Phước Tuy, tỉnh Biên Hòa thời nhà Nguyễn, là vùng đất tiếp giáp biển, có vị trí thuận lợi về giao thương và quân sự. Đến đầu thế kỷ XX, dưới thời Pháp thuộc, Bà Rịa và Vũng Tàu dần được chú ý phát triển như là vùng du lịch, nghỉ dưỡng nổi tiếng tại nước ta, đồng thời là cửa ngõ giao lưu kinh tế quan trọng nối liền giữa trung tâm Sài Gòn với Biển Đông, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển sau này.

Sau năm 1975, các đơn vị hành chính ở khu vực này nhiều lần được sắp xếp lại cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội. Đến ngày 12 tháng 8 năm 1991, theo Quyết định của Quốc hội, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu chính thức được thành lập trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đồng Nai, bao gồm toàn bộ thị xã Vũng Tàu, huyện Châu Thành, huyện Long Đất và huyện Xuyên Mộc. Việc thành lập tỉnh mới với vị trí chiến lược ven biển Nam Bộ đã đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp dầu khí, cảng biển, dịch vụ du lịch và các ngành kinh tế trọng điểm, tạo động lực mạnh mẽ cho sự chuyển biến về mặt kinh tế, xã hội của khu vực trong những thập kỷ tiếp theo.

Ngày nay, Bà Rịa – Vũng Tàu được biết đến là một trung tâm kinh tế quan trọng của miền Nam Việt Nam với các ngành công nghiệp mũi nhọn như khai thác dầu khí, vận tải biển và du lịch biển. Trải qua nhiều biến động về địa giới hành chính và phát triển hạ tầng, tỉnh vẫn giữ được vị thế là vùng đất năng động, hội tụ nhiều tiềm năng và thế mạnh để phát triển bền vững. Quá trình hình thành và phát triển của tỉnh không chỉ ghi dấu những bước đi lớn về kinh tế mà còn mang đậm nét văn hóa của cư dân vùng biển, tạo nên diện mạo đặc sắc cho quê hương Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay.