Tả thực là bút pháp miêu tả chân thực, khách quan về sự vật, hiện tượng mà không thêm thắt yếu tố chủ quan hay cảm xúc cá nhân. Khi vận dụng bút pháp tả thực, người viết chú trọng đến việc tái hiện một cách đầy đủ, rõ nét từng chi tiết, màu sắc, âm thanh và hình ảnh thực tế. Chẳng hạn, mô tả quang cảnh khu vườn vào buổi sáng sớm, tác giả sẽ đi vào từng bông hoa hé nở đầy sương mai, những chiếc lá non mơn mởn rung nhẹ theo từng cơn gió thoảng, con đường lát đá vẫn còn vệt nước đọng sau trận mưa đêm. Những chú kiến nhẫn nại bò dọc thân cây, đàn chim sẻ ríu rít gọi nhau, ánh nắng vàng vừa kịp len lỏi xuyên qua tán lá tạo thành vệt sáng loang trên nền đất. Tất cả được diễn đạt bằng ngôn ngữ giản dị, chân thực, giúp người đọc cảm nhận rõ nét nhất hình hài của sự vật và hiện tượng mà không cần tới sự phóng đại hay lãng mạn hóa.

Nhờ chú trọng vào các chi tiết cụ thể, bút pháp tả thực thường giúp độc giả hình dung cảnh vật, con người, sự việc như đang hiện hữu trước mắt. Một ví dụ khác, khi tả thực về một buổi chiều trên cánh đồng, người viết sẽ đi sâu vào khung cảnh: Những hàng lúa vàng óng đang nghiêng mình theo gió, đất đai nứt nẻ với từng đường gân rõ rệt, bóng dáng bác nông dân lom khom thu hoạch cùng chiếc nón cũ sần sùi che nắng, giọt mồ hôi lăn dài trên gò má rám nắng. Âm thanh duy nhất là tiếng xe bò kẽo kẹt tiến về phía cuối chân trời, mùi thơm rơm rạ quyện trong gió lan tỏa khắp không gian. Sự miêu tả chính xác từng chi tiết nhỏ nhặt này làm nổi bật vẻ đẹp bình dị, chân thật của cuộc sống lao động.

Trong nghệ thuật văn học, bút pháp tả thực còn được dùng để khắc họa con người với ngoại hình, trạng thái cảm xúc hoặc sinh hoạt thường ngày. Ví dụ, hình ảnh một người phụ nữ bán hàng rong giữa phố đông hiện lên qua đôi bàn tay chai sạm, áo quần sờn vai vì mưa nắng, chiếc xe đẩy cũ kĩ chứa đầy hoa quả được xếp ngay ngắn từng loại. Khuôn mặt chị rám nắng, đôi mắt ánh lên sự kiên trì, nét môi hơi mím lại mỗi khi trả lời khách. Không gian xung quanh là tiếng rao quen thuộc, dòng người hối hả, những vệt nắng chập chờn xen qua tán cây. Tác giả dùng lời lẽ giản đơn, chính xác, tuyệt đối trung thành với thực tế, giúp ta cảm nhận sâu sắc hơn về số phận và nỗi vất vả đời thường của con người.