Điện Biên Phủ trên không là tên gọi của chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội và một số thành phố phía Bắc Việt Nam trước cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay ném bom B-52 của không quân Mỹ vào cuối năm 1972. Chiến dịch này diễn ra từ ngày 18 đến 29 tháng 12 năm 1972 và được coi là một trong những trận đánh lớn nhất của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Mục tiêu của chiến dịch tập kích này của Mỹ là buộc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải nhượng bộ tại bàn đàm phán ở Paris bằng việc sử dụng sức mạnh hủy diệt của bom đạn nhằm phá hoại cơ sở hạ tầng, gây sức ép tinh thần lên người dân thủ đô Hà Nội và các vùng lân cận.

Trong 12 ngày đêm ác liệt, lực lượng phòng không mang tên Bộ đội Phòng không – Không quân Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị quân sự bảo vệ thành phố, sử dụng pháo phòng không, tên lửa SAM, súng bộ binh và nhiều biện pháp phòng tránh, sơ tán để phản công lại các trận bombardment quy mô chưa từng có. Hàng nghìn quả bom được Mỹ thả xuống các khu dân cư, nhà máy, ga tàu, bệnh viện, trường học nhằm phá hủy tiềm lực của Việt Nam nhưng không thể khuất phục ý chí kiên cường của nhân dân ta. Đặc biệt, trong chiến dịch này, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi tổng cộng 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 chiếc B-52, tạo nên biểu tượng “Hà Nội Điện Biên Phủ trên không”, làm thay đổi cục diện chiến tranh.

Thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ trên không năm 1972 không chỉ có ý nghĩa quân sự to lớn mà còn có tầm ảnh hưởng chính trị sâu rộng. Đây là lần đầu tiên Không quân Mỹ với các loại máy bay hiện đại nhất bị tổn thất nặng nề trước một quốc gia nhỏ bé đang chiến đấu bảo vệ độc lập tự do. Kết quả của chiến thắng này buộc chính quyền Mỹ phải chấp nhận ký kết Hiệp định Paris năm 1973 nhằm kết thúc chiến tranh, lập lại hòa bình tại Việt Nam. Tinh thần bất khuất của Hà Nội trong 12 ngày đêm lịch sử đã trở thành niềm tự hào, nguồn cảm hứng lớn lao cho thế hệ sau và mãi ghi dấu trong trang sử huy hoàng của dân tộc Việt Nam.