Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một dấu mốc lịch sử quan trọng của dân tộc Việt Nam, và Sài Gòn đã đóng vai trò đặc biệt trong những ngày sục sôi ấy. Khi tin tức về Tổng khởi nghĩa khắp cả nước lan truyền, nhân dân Sài Gòn cùng các tổ chức cách mạng đã nhanh chóng hành động. Từ ngày 21 đến 25 tháng 8 năm 1945, các lực lượng cách mạng ở Sài Gòn, đặc biệt là Việt Minh, đã tích cực vận động nhân dân xuống đường biểu tình, giành lấy quyền kiểm soát các cơ quan do thực dân Pháp và chính quyền bù nhìn nắm giữ. Không khí ở Sài Gòn lúc đó rất sôi động, rực lửa với sự tham gia đông đảo của các tầng lớp nhân dân, công nhân, trí thức, học sinh, thanh niên. Chính bằng sức mạnh đoàn kết ấy, ở Sài Gòn đã diễn ra hàng loạt cuộc biểu tình lớn tại Nhà hát thành phố và nhiều điểm trọng yếu, góp phần vào thành công chung của Cách mạng Tháng Tám trên cả nước.

Tuy thời điểm giành chính quyền ở Sài Gòn diễn ra sau miền Bắc, nhưng vẫn thể hiện tinh thần tự chủ, quyết tâm của nhân dân phương Nam. Việc tận dụng sự suy yếu của chính quyền Trần Trọng Kim cùng nhận biết thời cơ lịch sử khiến phong trào khởi nghĩa phát triển nhanh chóng. Chiều 25 tháng 8 năm 1945, Ủy ban nhân dân Nam Bộ lâm thời tuyên bố sự ra đời tại Nhà hát thành phố trước hàng vạn người dân. Tại đây, các nhóm vũ trang cách mạng đã tiếp quản hầu hết cơ quan trọng yếu mà không gặp sự chống đối lớn từ đối phương. Sự kiện này minh chứng cho sức mạnh quần chúng cũng như tài lãnh đạo của các tổ chức cách mạng tại Sài Gòn, tạo tiền đề cho việc củng cố chính quyền cách mạng ở miền Nam và góp phần chấm dứt chế độ thực dân, mở đầu một kỷ nguyên mới cho dân tộc.