Lý lịch tư pháp là loại giấy tờ do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp, ghi nhận về tình trạng án tích cùng việc bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp hợp tác xã theo quy định của pháp luật đối với cá nhân. Đây là loại văn bản phục vụ cho nhiều mục đích trong đời sống xã hội như xin việc làm, bổ nhiệm, cấp phép lao động hoặc xuất nhập cảnh. Ngoài ra, lý lịch tư pháp còn là căn cứ để các cơ quan, tổ chức, cá nhân xác minh về quá khứ tư pháp của một người, đảm bảo sự minh bạch và tuân thủ pháp luật trong quá trình tuyển dụng, hợp tác hoặc xét duyệt hồ sơ.

Hiện nay, để được cấp lý lịch tư pháp, cá nhân cần nộp hồ sơ đến Sở Tư pháp tại nơi mình thường trú hoặc tạm trú, điền đầy đủ thông tin theo mẫu và kèm các loại giấy tờ chứng minh nhân thân cần thiết. Quá trình xử lý hồ sơ thường mất từ 7 đến 15 ngày làm việc tùy địa phương và mức độ phức tạp của trường hợp cụ thể. Kết quả là một phiếu lý lịch tư pháp cho biết người đó có hay không có án tích, hoặc có bị cấm đảm nhận các chức vụ liên quan hay không. Đối với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, họ cũng có quyền xin cấp lý lịch tư pháp tại Sở Tư pháp tỉnh thành nơi mình cư trú.

Việc cấp và sử dụng lý lịch tư pháp đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát, quản lý chặt chẽ về nhân sự và phòng chống tội phạm. Phiếu lý lịch tư pháp giúp các tổ chức, cá nhân giảm thiểu rủi ro khi hợp tác với đối tượng có tiền án hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng trước đó. Mặt khác, đối với cá nhân, phiếu này có ý nghĩa chứng minh sự trong sạch về mặt pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm việc làm hay thực hiện các thủ tục hành chính yêu cầu xác minh về tiền án tiền sự. Chính vì vậy, lý lịch tư pháp ngày càng trở thành giấy tờ quan trọng trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội hiện đại.