Voọc quần đùi trắng, hay còn gọi là voọc mông trắng, có tên khoa học là Trachypithecus delacouri, là loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam. Chúng chỉ được tìm thấy ở miền Bắc Việt Nam, chủ yếu trong các khu rừng đá vôi thuộc khu vực Ninh Bình, Thanh Hóa và Hòa Bình. Đặc điểm nổi bật khiến chúng dễ nhận biết là phần lông trắng bao quanh mông và đùi, tương phản rõ rệt với bộ lông đen bóng trên thân. Voọc quần đùi trắng sống thành bầy đàn từ 4 đến hơn 30 cá thể, gắn bó chặt chẽ trong môi trường sống đầy hiểm trở như các vách núi đá dựng đứng và rừng rậm rạp.

Tập tính của loài voọc này rất thú vị, khi chúng chủ yếu hoạt động vào ban ngày, di chuyển khéo léo dọc theo các vách đá dựng đứng hoặc nhảy qua các khe núi. Thức ăn của voọc quần đùi trắng khá đa dạng, bao gồm lá cây, quả dại, chồi non và đôi khi cả vỏ cây. Tiếng kêu của chúng vang vọng xa như một hình thức liên lạc trong đàn hoặc để đánh dấu lãnh thổ. Tuy nhiên, sự phát triển của các hoạt động con người như khai thác đá, săn bắt trái phép và sự phá vỡ sinh cảnh tự nhiên đã đẩy loài voọc này đến bờ vực tuyệt chủng. Hiện nay, voọc quần đùi trắng được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ của IUCN và là biểu tượng cho nỗ lực bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam.

Việc bảo tồn voọc quần đùi trắng đang gặp nhiều thách thức do số lượng cá thể ngày càng giảm. Các chương trình bảo vệ tại Vườn quốc gia Cúc Phương và Khu bảo tồn thiên nhiên Văn Long đã góp phần hạn chế tình trạng săn bắt trái phép và bảo vệ nơi sống của loài linh trưởng đặc biệt này. Tuy nhiên, để đảm bảo tương lai cho voọc quần đùi trắng, cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, tổ chức bảo tồn quốc tế và cộng đồng dân cư nhằm tăng cường nhận thức, hỗ trợ kinh tế cho người dân sống gần khu vực phân bố, cũng như đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn lâu dài. Loài voọc độc đáo này không chỉ là niềm tự hào trong đa dạng sinh học Việt Nam mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của con người đối với thiên nhiên.