Ngày 2 tháng 9 năm 1945 tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đã long trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước ngoặt vĩ đại của dân tộc Việt Nam khi thoát khỏi ách đô hộ hàng trăm năm của thực dân Pháp và phát xít, mà còn khẳng định tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí tự lực tự cường của toàn thể nhân dân Việt Nam. Tiếng vang của bản Tuyên ngôn Độc lập không chỉ lan rộng trên khắp đất nước mà còn có sức lan tỏa sâu rộng tới phong trào giải phóng dân tộc ở các thuộc địa khác trên thế giới.

Bản Tuyên ngôn Độc lập khẳng định quyền tự do, bình đẳng, độc lập thiêng liêng của mỗi quốc gia dân tộc. Những giá trị phổ quát được Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn chiếu từ Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ năm 1776 và Tuyên ngôn Dân quyền và Nhân quyền của Pháp năm 1791, như một lời nhắc nhở về tinh thần quốc tế và giá trị nhân văn trong đấu tranh vì quyền con người. Bản tuyên ngôn cũng là một tuyên bố mạnh mẽ trước cộng đồng quốc tế: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”. Từ đây, vận mệnh dân tộc Việt Nam chuyển sang một chương mới đầy tự hào nhưng cũng nhiều thách thức, mở đầu cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam hiện đại.