Núi Tản Viên, hay còn gọi là núi Ba Vì, gắn liền với một truyền thuyết kỳ thú về Sơn Tinh – vị thần núi đầy quyền năng và chí khí trong kho tàng văn hóa Việt Nam. Thuở xưa, vùng đất này vẫn còn hoang sơ, mây phủ trập trùng bên những triền rừng, tạo thành một chốn thần thoại linh thiêng. Sơn Tinh là thần núi Tản, có phép thần thông biến hóa, hô phong hoán vũ, che chở cho dân làng khỏi thiên tai, hạn hán lụt lội. Chàng sống trên núi cao, trái tim bao la như đất trời, luôn hướng về đời sống thanh bình, ấm no của mọi người dân nơi đây.

Theo truyền thuyết, khi vua Hùng muốn kén rể cho nàng Mỵ Nương, đã có hai chàng trai tài giỏi đến hỏi: Sơn Tinh từ Tây Bắc, và Thủy Tinh từ phía biển Đông. Vua Hùng bèn đưa ra thử thách kẻ nào mang sính lễ gồm voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao đến trước sẽ được rước công chúa về làm vợ. Nhờ tài phép nhanh nhẹn, Sơn Tinh đến trước, lấy được Mỵ Nương. Từ đó, mỗi năm Thủy Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh để đòi lại người đẹp, nhưng lần nào cũng thất bại vì Sơn Tinh nâng núi cao hơn sóng nước. Cuộc chiến ấy dần trở thành biểu tượng cho cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ giữa con người với thiên tai, bão lụt ở vùng đồng bằng sông Hồng.

Núi Tản Viên nhờ đó được người dân kính trọng xem như một ngọn núi thiêng, là nơi tụ hội của khí thiêng sông núi đất Việt. Trải qua bao đời, người ta vẫn kể cho nhau nghe chuyện Sơn Tinh dựng thành lũy vững chắc, dạy dân khai khẩn đất đai, bảo vệ mùa màng và dẫn dắt cuộc sống an lành. Núi Tản sừng sững, xanh ngắt giữa non ngàn, không chỉ là cảnh quan kỳ vĩ mà còn mang trong mình hơi thở linh thiêng cùng niềm tự hào bất diệt về tình yêu thương, bản lĩnh kiên trì chống chọi tự nhiên của người Việt xưa.