Chủ nghĩa xã hội là một hình thái kinh tế - xã hội có những đặc trưng nổi bật, thể hiện ở việc thiết lập quyền làm chủ của nhân dân lao động đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất là trong lĩnh vực kinh tế và chính trị. Một trong những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội là nền kinh tế phát triển dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu. Chủ nghĩa xã hội hướng tới sự phát triển không chỉ về vật chất mà còn toàn diện về con người và xã hội, nhằm đảm bảo cho tất cả mọi người có điều kiện phát triển tài năng, sống ấm no, hạnh phúc, tự do trong một xã hội dân chủ, công bằng và văn minh.

Bên cạnh đó, chủ nghĩa xã hội đặc biệt nhấn mạnh tới mục tiêu xóa bỏ bất công, thực hiện phân phối công bằng theo lao động, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Nhà nước do nhân dân làm chủ, lấy lợi ích của nhân dân làm mục tiêu hoạt động; bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, thực hiện đoàn kết dân tộc, bình đẳng giới, đoàn kết quốc tế vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và phát triển bền vững. Mối quan hệ hòa hợp giữa cá nhân và cộng đồng, giữa lợi ích riêng và lợi ích chung là nền tảng để xây dựng đời sống xã hội ổn định, bền vững.

Cuối cùng, chủ nghĩa xã hội theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin còn tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân; phát triển văn hoá dân tộc đậm đà bản sắc truyền thống; xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Đó là sự gắn kết nhuần nhuyễn giữa phát triển kinh tế, đảm bảo đời sống vật chất với phát triển văn hoá, nâng cao đời sống tinh thần, qua đó xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.