Mâm cơm cúng tất niên là dịp quan trọng để các gia đình Việt bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, cầu mong một năm mới bình an, may mắn và đủ đầy. Thực đơn cho mâm cơm cúng thường được chuẩn bị công phu, lựa chọn các món truyền thống phù hợp với vùng miền. Ở miền Bắc, mâm cơm tất niên thường gồm: xôi gấc, gà luộc lá chanh, giò lụa, nem rán, canh măng mọc và chè kho. Trong đó, gà luộc đặt nguyên con thể hiện sự đầy đủ, xôi gấc tượng trưng cho may mắn, vàng son; các món giò, nem, chè kho vẫn giữ được nét tinh tế cổ truyền. Gia đình thường bày biện các món lên bàn thờ, cùng hương hoa ngào ngạt, tạo nên không gian trang trọng và ấm áp.

Ở miền Nam, thực đơn mâm cúng tất niên có những biến tấu đặc sắc nhưng vẫn giữ nguyên ý nghĩa sum vầy, chứng kiến sự giao thoa văn hóa. Những món phổ biến như thịt kho tàu, bánh tét, canh măng giò heo, gỏi tôm thịt, củ kiệu, cà pháo, cùng các loại trái cây theo ngũ quả. Bánh tét được cắt sẵn thành từng lát, biểu trưng cho sự đoàn viên; thịt kho tàu đậm vị béo ngậy, quyện cùng trứng và nước dừa, khơi gợi ký ức tuổi thơ đối với mỗi thành viên trong gia đình. Mỗi món ăn không chỉ thấm đẫm hương vị quê hương mà còn gửi gắm lòng tri ân sâu sắc tới ông bà tổ tiên, tạo nên không gian linh thiêng trong buổi lễ tất niên.

Mâm cơm tất niên không chỉ đơn thuần là bữa ăn cuối năm mà còn là dịp để cả gia đình tụ họp, chia sẻ những kỷ niệm và cùng nhau hướng về tương lai. Dù về hình thức hay số lượng món ăn có thể khác nhau ở mỗi nhà, nhưng ý nghĩa của việc chuẩn bị mâm cơm cúng vẫn nguyên vẹn: đó là sự kết nối tâm linh, tưởng nhớ cội nguồn và cầu mong hạnh phúc an vui. Những món ăn thanh đạm hoặc cầu kỳ đều mang thông điệp tốt đẹp cho một năm mới khởi sắc, mọi thành viên trong gia đình hòa chung niềm vui bên bàn tiệc, đón chào thời khắc chuyển giao với nhiều hy vọng và yêu thương.