Nhà máy thủy điện đầu tiên ở Việt Nam là nhà máy thủy điện Thác Bà, được xây dựng trên sông Chảy thuộc địa phận tỉnh Yên Bái. Công trình này khởi công vào năm 1964 và hoàn thành vào năm 1971. Đây là thời điểm đất nước đang trong hoàn cảnh chiến tranh, nhưng với nỗ lực lớn của các kỹ sư, công nhân Việt Nam cùng sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô, nhà máy đã đi vào vận hành, trở thành dấu mốc lịch sử về phát triển ngành công nghiệp năng lượng nước ta. Nhà máy thủy điện Thác Bà có công suất lắp đặt ban đầu là 108 MW, cung cấp điện năng phục vụ cho miền Bắc và góp phần quan trọng ổn định hệ thống điện quốc gia.

Sự ra đời của nhà máy thủy điện Thác Bà đánh dấu bước tiến quan trọng của ngành điện lực Việt Nam, mở đầu cho quá trình hiện đại hóa và phát triển kinh tế. Không chỉ góp phần cung cấp nguồn năng lượng đáng kể, công trình này còn mang ý nghĩa chiến lược về an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội khu vực Tây Bắc cũng như miền Bắc nói chung. Các thế hệ kỹ sư và người lao động của nhà máy đã đề cao ý nghĩa "mở đường, thắp sáng" trong những năm đất nước còn khó khăn, là hình mẫu cho các công trình thủy điện sau này như Hòa Bình, Yaly, Sơn La, Lai Châu…

Ngoài ý nghĩa về kinh tế và kỹ thuật, nhà máy thủy điện Thác Bà còn đóng góp tích cực vào đời sống xã hội vùng Yên Bái thông qua việc tạo ra công ăn việc làm, thúc đẩy phát triển giao thông, nâng cao mức sống của người dân quanh khu vực. Hồ Thác Bà hình thành sau khi xây dựng đập, không chỉ hỗ trợ tưới tiêu nông nghiệp mà còn tạo cảnh quan du lịch hấp dẫn, phát huy tiềm năng du lịch sinh thái của địa phương. Hiện nay, mặc dù nhiều công trình thủy điện lớn hơn đã đi vào hoạt động, nhưng Thác Bà vẫn giữ vị trí quan trọng về lịch sử và vai trò tiên phong trong ngành điện lực Việt Nam.