Từ năm 1930, khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, các kỳ Đại hội Đảng đã đóng vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển đất nước. Đại hội lần thứ nhất tổ chức vào năm 1935 tại Ma Cao là dấu mốc đầu tiên, xác định phương hướng hoạt động cách mạng và củng cố tổ chức Đảng trong bối cảnh đấu tranh chống thực dân Pháp. Sau này, các kỳ đại hội tiếp theo luôn phản ánh những bước chuyển lớn về tư duy, đường lối cũng như các giai đoạn lịch sử của dân tộc. Đại hội II năm 1951 tại Tuyên Quang đánh dấu việc đổi tên Đảng thành Đảng Lao động Việt Nam, phù hợp với mục tiêu kháng chiến chống Pháp và xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân.

Đại hội III năm 1960 đóng vai trò đặc biệt khi xác định đường lối tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam. Đến Đại hội IV (1976), ngay sau khi đất nước thống nhất, Đảng đề ra chính sách xây dựng một xã hội chủ nghĩa thống nhất và phát triển toàn diện. Trong quá trình đổi mới, Đại hội VI năm 1986 đã mở đầu cho thời kỳ đổi mới, chuyển hướng từ kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước. Các Đại hội VII, VIII, IX đến nay tiếp tục điều chỉnh, bổ sung chủ trương, chiến lược phát triển phù hợp với xu thế thời đại và đòi hỏi của công cuộc xây dựng, bảo vệ đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Ở mỗi kỳ Đại hội, Đảng đều tiến hành tổng kết thực tiễn, đề ra những quyết sách mới để nâng cao hiệu lực lãnh đạo, đồng thời không ngừng tăng cường đoàn kết nội bộ và khơi dậy vai trò của toàn dân trong sự nghiệp đổi mới và phát triển. Cho đến nay, Đại hội XIII tổ chức năm 2021 tiếp tục khẳng định quyết tâm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển đất nước theo hướng hiện đại, hội nhập sâu rộng đồng thời giữ gìn ổn định chính trị, an ninh quốc gia. Nhìn lại hơn chín thập kỷ, các kỳ Đại hội Đảng là minh chứng cho sự phát triển linh hoạt, sáng tạo trong đường lối lãnh đạo, gắn liền với từng bước tiến của lịch sử dân tộc Việt Nam.