Quy hoạch vùng là quá trình tổ chức, phân bố không gian các hoạt động kinh tế - xã hội trong một khu vực nhất định nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, thúc đẩy liên kết vùng, bảo đảm phát triển bền vững và hài hòa giữa các ngành, các lĩnh vực. Việc quy hoạch vùng đóng vai trò quan trọng trong định hướng phát triển tổng thể, giúp phân bố nguồn lực hợp lý, giảm chênh lệch phát triển giữa các khu vực và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế chung của đất nước. Quy hoạch vùng còn là cơ sở cho các cấp chính quyền quản lý, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ phát triển; xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Trong quá trình quy hoạch vùng, việc phân tích các yếu tố địa lý, kinh tế, xã hội, nguồn tài nguyên, dân cư đóng vai trò then chốt. Bên cạnh đó, công tác khảo sát hiện trạng, dự báo xu hướng phát triển, xác định các ngành mũi nhọn, vùng trọng điểm được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, tiết kiệm chi phí đầu tư, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên. Đặc biệt, quy hoạch vùng hiện nay gắn liền với đổi mới tư duy quản lý, ứng dụng công nghệ số, tích hợp dữ liệu liên ngành giúp dự báo chính xác nhu cầu phát triển và các thách thức tiềm ẩn, góp phần nâng cao tính khả thi, hiệu quả của chiến lược phát triển tổng thể.

Quy hoạch vùng ở nước ta đang chịu sự tác động mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và thay đổi về cơ cấu ngành nghề, lao động. Thực tiễn cho thấy, mô hình quy hoạch truyền thống tập trung vào phân chia hành chính đã bộc lộ nhiều bất cập trong việc liên kết phát triển kinh tế - xã hội giữa các địa phương; giải quyết các vấn đề về môi trường, giao thông, hạ tầng chưa đồng bộ. Vì vậy, xu hướng hiện nay là đẩy mạnh quy hoạch vùng liên tỉnh, liên huyện, lấy lợi ích chung làm trung tâm, thúc đẩy liên kết vùng chặt chẽ, từ đó tăng hiệu quả đầu tư, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.