Nhà Bình dân học vụ là một biểu tượng quan trọng trong lịch sử giáo dục Việt Nam, gắn liền với phong trào xóa nạn mù chữ diễn ra vào những năm 1945-1946. Sau khi giành được độc lập, đất nước ta phải đối mặt với tình trạng hơn 90% dân số mù chữ, trở thành một thử thách lớn cho sự phát triển của quốc gia non trẻ. Đáp lại lời kêu gọi của Hồ Chí Minh, nhiều "nhà Bình dân học vụ" đã được dựng lên khắp các làng quê, thị trấn như những lớp học nhỏ giản dị nhưng tràn đầy niềm tin và ý chí vươn lên. Chỉ với bảng đen, phấn trắng, sách giáo khoa đơn sơ và tinh thần phục vụ cộng đồng, các lớp học này không chỉ dạy người dân biết đọc, biết viết mà còn thổi bùng ý chí làm chủ và khát vọng kiến thức trong lòng mỗi người.

Những nhà Bình dân học vụ thời đó thường là các mái nhà tranh, nhà lá mộc mạc hoặc tạm tận dụng các đình, chùa, nhà dân, thậm chí cả ngoài trời dưới bóng cây. Dưới ngọn đèn dầu le lói, hình ảnh những thầy cô giáo và các học viên chăm chú đánh vần, nắn nót từng con chữ trở thành biểu tượng cảm động về ý chí vượt khó của cả một dân tộc. Không ít người thầy là trí thức, công chức hoặc bộ đội về làng tham gia giảng dạy; thậm chí những học sinh lớn tuổi lại trở thành “thầy” truyền đạt lại kiến thức cho người nhỏ tuổi hơn. Nhờ phong trào bình dân học vụ, chỉ trong một thời gian ngắn, hàng triệu người dân Việt Nam được khai sáng, mở ra cơ hội mới trong sản xuất, thông tin, sinh hoạt xã hội và góp phần quan trọng vào công cuộc kháng chiến, xây dựng đất nước.

Ngày nay, nhắc đến nhà Bình dân học vụ là nhắc đến một biểu tượng đẹp của tinh thần hiếu học và lòng yêu nước. Đó là nơi đã hun đúc nên truyền thống quý báu về ý chí tự lực của người Việt Nam trên con đường tìm kiếm ánh sáng tri thức. Hình ảnh những lớp học nghèo mà đầy tình người, những bảng chữ cái “i tờ” đơn sơ vẫn sống mãi trong ký ức nhiều thế hệ. Những giá trị ấy giúp ta thêm trân trọng nền giáo dục hiện đại hôm nay và nhắc nhở mỗi người về vai trò quan trọng của tri thức trong sự phát triển của bản thân cũng như của cả dân tộc.