Họ Mạc là một trong những dòng họ có lịch sử lâu đời ở Việt Nam, gắn liền với triều đại Mạc nổi tiếng trong thế kỷ XVI. Trong quá trình phát triển, có những thời kỳ do hoàn cảnh lịch sử, chính trị, một số người mang họ Mạc đã thay đổi hoặc chuyển sang các họ khác để tránh sự truy sát hay sự kỳ thị. Thông thường, nhiều người họ Mạc đã đổi sang các họ như họ Trần, họ Lê, hoặc họ Nguyễn vì đây là các họ phổ biến và dễ hoà nhập hơn trong xã hội Việt Nam ở từng thời điểm cụ thể. Đặc biệt sau khi triều đại Mạc sụp đổ, con cháu của dòng họ này phải đổi sang họ khác để được an toàn hoặc tiếp tục sinh sống trong những vùng đất mới mà không bị nhận diện là hậu duệ của triều đại trước.

Sự thay đổi họ hoặc tên gọi là một hiện tượng khá phổ biến trong lịch sử Việt Nam, xuất phát từ nhu cầu bảo toàn mạng sống hay đơn giản là thích ứng với hoàn cảnh mới. Họ Lê và họ Nguyễn không chỉ phổ biến mà còn bao trùm đời sống xã hội Việt Nam qua nhiều thế kỷ, nên rất nhiều người họ Mạc đã chọn hai họ này để đổi thành. Bên cạnh đó, vẫn có trường hợp đổi thành họ Trịnh hoặc các họ bản địa khác tùy theo điều kiện sống của mỗi gia đình. Việc đổi họ không chỉ giúp che giấu nguồn gốc, mà còn là cách để thế hệ sau dễ dàng hội nhập với cộng đồng và tránh được những rắc rối về chính trị hay xã hội có thể phát sinh liên quan đến dòng dõi quý tộc.

Dù nhiều nhánh họ Mạc đã đổi sang họ khác, nhưng không thể phủ nhận đóng góp và di sản văn hoá mà dòng họ này để lại. Hiện nay, vẫn còn nhiều dòng họ Mạc ở các tỉnh như Hải Dương, Thái Bình, Quảng Ninh,... giữ gìn truyền thống và tự hào với nguồn cội. Tuy nhiên, sự chuyển đổi họ đôi khi làm cho việc truy tìm nguồn gốc của hậu duệ nhà Mạc gặp khó khăn, bởi tên họ đã thay đổi nhưng các phong tục truyền thống, tín ngưỡng và sự lưu truyền ký ức về tổ tiên vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ nối tiếp. Điều này phản ánh phần nào đặc điểm kiên cường, linh hoạt và thích ứng của dân tộc Việt Nam trước những biến động lớn lao của lịch sử đất nước.