Bài thơ “Nhớ Bắc” của Huỳnh Văn Nghệ không chỉ là tiếng lòng của một người con miền Nam hướng về quê hương đất Bắc xa xôi, mà còn là lời tự sự đầy day dứt, chan chứa tình yêu nước nồng nàn. Trong khung cảnh kháng chiến gian khổ, hình ảnh sông núi Bắc hiện về tựa như biểu tượng của ý chí kiên cường, của truyền thống bất khuất mà tác giả hằng khao khát nối kết, hòa cùng tiến trình dựng nước và giữ nước. Những câu thơ lặp đi lặp lại “Ta nhớ người…”, “Ta nhớ…”, “Ta nhớ…” trở thành dây đàn ngân vang khắc khoải chẳng nguôi; đó không chỉ là nỗi nhớ về địa lý xa xôi mà còn là nỗi nhớ về cội nguồn, bản sắc, giá trị tinh thần bất diệt của dân tộc Việt Nam.

Dưới ngòi bút của Huỳnh Văn Nghệ, thiên nhiên và lịch sử đất Bắc hiện lên vừa gần gũi, vừa thiêng liêng: “Ta nhớ người, nhớ hình, bóng núi”, “khi ta đi dài theo đất nước”, “người khuất xa ta, khuất cả con sông”… Sông Hồng, núi Tam Đảo, đèo Ngang như tượng trưng cho chính hồn người Việt, cho chiều dài và sức sống bền bỉ của tổ quốc. Bằng thủ pháp giàu nhạc tính, tác giả đã biến nỗi nhớ thành động lực; nhờ đó các thế hệ con cháu miền Nam có thể vững tin đứng lên chiến đấu, viết tiếp trang sử vẻ vang, chung một ý chí “dẫu thân sông núi không về được, hồn ở trong người vẫn nhớ thương”. Cảm xúc ấy không mang sắc thái yếu mềm, ủy mị, trái lại là sự hòa quyện giữa tình cảm, lý trí và niềm tin sắt đá vào đoàn tụ, thống nhất đất nước.

“Nhớ Bắc” trường tồn trong lòng bạn đọc như một bản hùng ca nghệ thuật thể hiện khí phách, lòng trung thành với quê hương, đất nước. Ở mỗi câu thơ, Huỳnh Văn Nghệ đều gửi gắm niềm tri ân tổ tiên, ghi dấu những địa danh mang chiều sâu văn hóa, để từ đó vun vén nên chất liệu gắn bó không chia cách. Nỗi nhớ đất Bắc còn là nỗi nhớ sự đoàn viên, là hoài bão lớn lao vượt qua mọi thách thức, chia ly, nhằm hướng tới ngày hòa bình, độc lập. Chính vì thế, bài thơ đã trở thành khúc tâm ca của những ai yêu quê hương, một minh chứng cho khát vọng tự do, ý chí thống nhất của bao thế hệ người Việt.