Bà Nguyễn Thị Duệ là một nữ danh sĩ nổi tiếng thời Lê – Trịnh, được biết đến như một biểu tượng trí tuệ và nghị lực của phụ nữ nước ta. Sinh ra trong một gia đình nghèo ở Hải Dương vào cuối thế kỷ XVI, bà sớm bộc lộ tài năng xuất chúng và tình yêu học vấn. Mặc dù xã hội lúc bấy giờ trọng nam khinh nữ, bà vẫn miệt mài học tập, thậm chí cải nam trang để theo học tại các trường lớn, quyết tâm tìm kiếm tri thức và khẳng định vị trí của mình. Sự kiên trì, thông minh và lòng nhiệt huyết đã giúp bà vượt qua khó khăn, trở thành người phụ nữ duy nhất đỗ Tiến sĩ dưới triều đại nhà Lê, để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

Khác với nhiều phụ nữ cùng thời, bà Nguyễn Thị Duệ không cam chịu số phận mà đã đứng lên đấu tranh bằng chính sự hiểu biết của mình. Khi triều đình phát hiện bà là nữ giới sau khi thi đỗ Tiến sĩ, thay vì bị trừng phạt, bà lại được trọng dụng nhờ tài năng xuất sắc. Bà được nhà vua ban chức Ngự sử học sĩ – một vị trí cao trong học thuật, góp phần hướng dẫn đào tạo cho các hoàng tử và quan lại trẻ tuổi. Gương vượt khó của bà trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ, khích lệ phụ nữ Việt Nam nuôi dưỡng niềm đam mê trí tuệ và dám bước qua giới hạn mà xã hội đặt ra.

Không chỉ có học vấn uyên thâm, bà Nguyễn Thị Duệ còn nổi bật bởi đạo đức cao đẹp và lòng nhân ái. Trong suốt cuộc đời, bà luôn dùng kiến thức để vun đắp cho sự phát triển đất nước, hỗ trợ người dân và quan tâm tới quyền lợi của phụ nữ. Công lao của bà không chỉ giới hạn ở việc trở thành nữ Tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam mà còn gắn liền với quá trình thúc đẩy bình đẳng giới và cổ vũ truyền thống hiếu học. Hình ảnh và tư tưởng của bà Nguyễn Thị Duệ vẫn mãi tỏa sáng, là niềm tự hào cho dân tộc và điểm tựa vững chắc cho những ai đang nỗ lực vượt qua rào cản để khẳng định giá trị bản thân.