Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ là một hệ thống phòng ngự kiên cố và liên hoàn do thực dân Pháp xây dựng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Tập đoàn này được bố trí tại thung lũng Mường Thanh, tỉnh Điện Biên ngày nay, với mục đích làm pháo đài bất khả xâm phạm để kiểm soát khu vực Tây Bắc Việt Nam và cắt đứt đường tiếp tế giữa Việt Nam và Lào. Quân đội Pháp dưới sự chỉ huy của tướng De Castries đã thiết lập nơi đây thành trung tâm quân sự gồm 49 cứ điểm lớn nhỏ, nằm rải rác trên một diện tích rộng khoảng 17 km2. Cấu trúc của tập đoàn cứ điểm này hết sức hiện đại với chiến hào, công sự kiên cố, hàng rào dây thép gai, bãi mìn và hỏa lực mạnh hỗ trợ từ pháo binh và không quân.

Toàn bộ tập đoàn cứ điểm được chia thành ba phân khu chính bao gồm: phân khu Bắc, phân khu Trung tâm và phân khu Nam. Trong đó, phân khu Bắc có nhiệm vụ bảo vệ cánh phía bắc của tập đoàn cứ điểm, bao gồm các cụm cứ điểm Him Lam, Độc Lập là những thành trì vững chắc đầu tiên mà quân đội Việt Minh gặp phải khi tiến công từ phía Bắc vào. Phân khu Trung tâm là nơi đặt sở chỉ huy của tướng De Castries cùng với các trung tâm đề kháng mạnh được bảo vệ nghiêm ngặt, như các cứ điểm Eliane, Dominique. Đây là trái tim của tập đoàn cứ điểm, đóng vai trò chỉ huy quản lý toàn bộ chiến dịch phòng thủ và là nơi tập kết lực lượng dự bị cơ động. Phân khu Nam chủ yếu bảo vệ sân bay Mường Thanh - con đường tiếp tế quan trọng nhất cho toàn bộ lực lượng Pháp bên trong tập đoàn cứ điểm, cùng các cứ điểm tọa lạc hai bên sông Nậm Rốm.

Việc chia tập đoàn cứ điểm thành nhiều phân khu và từng cụm cứ điểm nhỏ giúp quân Pháp dễ dàng phối hợp phòng thủ, chi viện hỏa lực lẫn nhau và giảm thiểu khả năng bị tiêu diệt nhanh chóng bởi các đòn tấn công tập trung của đối phương. Mỗi cụm cứ điểm đều được xây dựng kiên cố với hệ thống chiến hào, lô cốt kiên cố và có mối liên hệ chặt chẽ với nhau qua hệ thống giao thông hào, nhằm tăng khả năng chịu đựng trước sức tấn công mãnh liệt của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên, chính sự chia cắt này lại tạo điều kiện cho quân Việt Minh áp dụng chiến thuật “đánh chia cắt, bao vây tiêu diệt từng cụm cứ điểm”, biến lợi thế thành điểm yếu chết người, góp phần quan trọng vào thắng lợi vang dội của chiến dịch Điện Biên Phủ.