Tỷ lệ sinh tại Việt Nam có sự thay đổi rõ rệt qua các thập kỷ, phản ánh quá trình chuyển dịch cơ cấu dân số cũng như những chính sách về dân số của nhà nước. Trong những năm gần đây, tỷ lệ sinh ở Việt Nam tiếp tục giảm và duy trì ở mức thấp trong khu vực Đông Nam Á. Theo thống kê mới nhất từ Tổng cục Thống kê, năm 2023, tỉ suất sinh thô (số trẻ sơ sinh trên 1.000 dân) của Việt Nam chỉ đạt khoảng 15,1‐15,4‰, giảm đáng kể so với thời kỳ đầu Đổi mới khi con số này trên 22‰. Điều này góp phần kiểm soát tăng trưởng dân số, giúp duy trì ổn định xã hội, phát triển kinh tế nhưng đồng thời đặt ra không ít thách thức lâu dài cho cấu trúc dân số quốc gia.

Sự giảm tỷ lệ sinh phần lớn bắt nguồn từ nhận thức của người dân về quy mô gia đình, chính sách vận động sinh đẻ có kế hoạch kéo dài hàng thập kỷ, cùng sự phát triển mạnh mẽ của đời sống kinh tế xã hội tại các đô thị lớn. Bên cạnh đó, mong muốn dành điều kiện tốt nhất cho con cái về giáo dục, y tế, và môi trường sống cũng khiến nhiều đôi vợ chồng trẻ quyết định chỉ sinh một hoặc hai con. Hệ quả là Việt Nam hiện nay đang tiến nhanh vào giai đoạn "già hóa dân số" với số lượng người cao tuổi ngày một gia tăng, gây áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và nguồn nhân lực trong tương lai.

Mặc dù tỷ lệ sinh thấp mang lại nhiều lợi ích về kiểm soát bùng nổ dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống, song thực trạng này cũng đặt ra vấn đề về sự cân bằng thế hệ, đặc biệt đối với các vùng nông thôn, miền núi nơi vẫn còn duy trì mức sinh cao hơn mức bình quân cả nước. Chính phủ đã nhận diện được sự bất cân xứng khu vực và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm vừa ổn định tỷ lệ sinh ở mức hợp lý, vừa phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội bền vững. Trong thời gian tới, Việt Nam cần tiếp tục xây dựng các chính sách linh hoạt hơn, khuyến khích sinh con tại những địa bàn có tỷ lệ sinh thấp, đồng thời củng cố hệ thống phúc lợi dành cho người cao tuổi để đối phó với những biến đổi trong cấu trúc dân số.