Rạch Xuyên Tâm là một dòng kênh nổi bật ở trung tâm Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh. Ra đời như một kênh dẫn nước tự nhiên từ sớm, rạch không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc thoát nước, mà còn tác động mạnh mẽ đến cảnh quan cũng như đời sống của cư dân địa phương qua nhiều thế hệ. Trong ký ức của nhiều người Sài Gòn xưa, Rạch Xuyên Tâm từng được bao phủ bởi hàng dừa xanh mướt và những chiếc ghe nhỏ chở đầy hoa, trái, hàng hóa len lỏi len lách trên dòng nước. Vào mỗi buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, hình ảnh mặt nước lấp lánh phản chiếu ánh hoàng hôn tạo nên một khung cảnh thật yên bình, gắn bó với đời sống làng quê giữa lòng thành phố náo nhiệt.

Hiện nay, Rạch Xuyên Tâm đã trải qua nhiều biến chuyển lớn. Do sự phát triển đô thị hóa nhanh chóng và lượng người dân tập trung đông đúc, khu vực xung quanh rạch ngày càng xuất hiện nhiều nhà cửa, cơ sở sản xuất, khiến cho môi trường và dòng nước bị ô nhiễm nghiêm trọng. Dù vậy, rạch vẫn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống thủy văn của thành phố, giúp giảm thiểu ngập úng vào mùa mưa. Trong những năm gần đây, chính quyền thành phố cùng cộng đồng cư dân đang nỗ lực thực hiện các dự án cải tạo, làm sạch kênh rạch để khôi phục lại cảnh quan và chức năng vốn có của Rạch Xuyên Tâm. Nhiều kỳ vọng đặt ra rằng, sự hồi sinh của dòng kênh này không chỉ nâng cao chất lượng sống mà còn góp phần tô điểm vẻ đẹp đô thị Sài Gòn.