Nguyễn Bình Phương là một trong những cây bút nổi bật của văn học đương đại Việt Nam, được biết đến qua các tác phẩm mang đậm chất suy nghiệm và trăn trở về thân phận con người. Truyện và thơ của ông thường tạo cảm giác vừa lạ lẫm vừa quen thuộc, với lối viết trữ tình pha lẫn u hoài, nhiều khi có màu sắc siêu thực. Văn Nguyễn Bình Phương thường khai thác chiều sâu nội tâm nhân vật cùng những nghịch lý xã hội, để từ đó thể hiện sự day dứt trước các giá trị sống bị đảo lộn. Chính điều này làm cho sáng tác của ông luôn đem lại những trải nghiệm đọc đặc biệt, buộc người đọc phải tự vấn và suy ngẫm về chính mình, về lịch sử, cũng như về mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại.

Trong tiểu thuyết “Trí nhớ Sọ Dừa”, Nguyễn Bình Phương không chỉ nhấn mạnh quá trình phản tỉnh của nhân vật trước biến cố lịch sử mà còn phát triển tuyến chủ đề về ký ức cá nhân và tập thể. Qua từng lớp kể chuyện phức tạp, nhà văn mở ra những góc nhìn đa diện, phản ánh sự chao đảo của xã hội Việt Nam thời hậu chiến. Ông sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh và tiết tấu linh hoạt, tạo nên không gian truyện vừa chân thực vừa ma mị. Những biểu tượng như chiếc sọ dừa, dòng sông, hay ký ức tuổi thơ, được xử lý tài tình, khiến tác phẩm không đơn thuần chỉ là ghi chép lịch sử mà trở thành đối thoại sâu sắc về ý nghĩa nhân sinh và bản ngã trong thế giới hiện đại đầy biến động.

Nguyễn Bình Phương cũng nổi bật ở lĩnh vực thơ ca với cảm quan tinh tế về sự cô đơn, nỗi buồn day dứt và những ám ảnh của đời sống. Thơ ông thường ngắn gọn nhưng giàu hàm ý, sử dụng hình ảnh giản dị mà lắng sâu, gây hiệu ứng vang vọng lâu dài sau khi đọc. Điều đặc biệt là mỗi bài thơ của Nguyễn Bình Phương dường như không chỉ đi tìm lời giải cho cá nhân mà còn là cuộc trò chuyện với cộng đồng, với lịch sử dân tộc. Cảm giác mất kết nối, sự truy tìm căn nguyên tồn tại, cùng thao thức vượt thoát khỏi những giới hạn cũ luôn hiện hữu trong thi ca của ông, tạo nên điểm nhấn riêng trong dòng văn học đổi mới, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người đọc hôm nay.