Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các quốc gia Đông Nam Á từng bước giành lại độc lập từ tay các nước thực dân phương Tây và bắt đầu công cuộc xây dựng đất nước, củng cố chủ quyền. Tuy nhiên, trong những thập niên 1950-1960, khu vực này vẫn đứng trước nhiều thách thức lớn như tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, bất ổn chính trị và nguy cơ xung đột vũ trang giữa các nước. Đặc biệt, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh đang diễn ra căng thẳng, các nước Đông Nam Á nhận thấy nguy cơ bị lôi kéo vào vòng xoáy cạnh tranh giữa các cường quốc lớn và cần có một liên kết để bảo đảm an ninh, hòa bình, thúc đẩy phát triển kinh tế của khu vực.

Vào thời điểm đó, nhiều nỗ lực hợp tác khu vực đã xuất hiện nhưng chưa đạt được kết quả rõ nét như Hiệp hội Đông Nam Á (ASA), Maphilindo,... Trước thực tế đó, lãnh đạo năm quốc gia Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan đã có sáng kiến cùng nhau thành lập một tổ chức liên chính phủ nhằm xây dựng sự đồng thuận, ổn định, cũng như đối phó hiệu quả hơn với những thách thức chung. Ngày 8/8/1967, tại Bangkok (Thái Lan), đại diện của 5 nước trên đã ký Bản Tuyên bố Bangkok, chính thức thành lập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Đây là bước ngoặt quan trọng, mở ra một giai đoạn mới cho hợp tác khu vực, góp phần xây dựng một Đông Nam Á hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng.