Tranh dân gian là một thể loại nghệ thuật truyền thống đặc sắc, phổ biến ở nhiều vùng miền của Việt Nam. Những bức tranh này thường được sáng tác bởi những nghệ nhân bình dân, sử dụng chất liệu tự nhiên như giấy dó, màu làm từ vỏ sò, lá cây, tro than, hay hoa quả. Bố cục trong tranh dân gian đơn giản nhưng lại rất gần gũi với đời sống sinh hoạt, gắn liền với những nét văn hóa bản địa sâu sắc. Chủ đề xuất hiện đa dạng, từ các tích truyện dân gian, lễ hội truyền thống, cảnh sinh hoạt hằng ngày đến những biểu tượng tâm linh và tín ngưỡng. Tranh dân gian không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn truyền tải ý niệm về đạo đức, ước vọng và niềm tin của người dân qua từng nét vẽ.

Một đặc điểm nổi bật của tranh dân gian là lối biểu đạt rõ ràng, màu sắc tươi tắn và giàu sức sống. Người nghệ nhân thường sử dụng phương pháp in khắc lên bản gỗ, hoặc vẽ tay để tạo nên sự độc đáo riêng biệt cho từng bức tranh. Chính cách phối hợp linh hoạt giữa các gam màu rực rỡ cùng với đường nét hài hòa, uyển chuyển đã đem đến vẻ đẹp mộc mạc mà cuốn hút. Mỗi đề tài đều được cách điệu nhằm nhấn mạnh tính biểu tượng, thể hiện niềm vui, lạc quan qua hình ảnh con người, cảnh vật quen thuộc. Thông qua tranh dân gian, không chỉ ghi dấu ký ức văn hóa mà còn góp phần bảo lưu những giá trị nghệ thuật truyền thống cho các thế hệ sau.

Tranh dân gian Việt Nam nổi tiếng nhất phải kể đến các dòng tranh như tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), tranh Hàng Trống (Hà Nội), tranh Kim Hoàng hay tranh làng Sình (Huế). Mỗi dòng tranh đều có kỹ thuật, xuất xứ và phong cách riêng, thể hiện bản sắc văn hóa riêng biệt của từng vùng miền. Tranh Đông Hồ thường ẩn chứa khát vọng về một cuộc sống no đủ, hạnh phúc với các tích "Đám cưới chuột", "Đánh ghen", hay những hình ảnh động vật, cây cối thân quen. Trong khi đó, tranh Hàng Trống lại nổi bật với đề tài tín ngưỡng và sự biến hóa trong phối màu. Việc lưu giữ và phát triển tranh dân gian ngày nay là một nhiệm vụ quan trọng, giúp gắn kết mọi tầng lớp xã hội với di sản văn hóa dân tộc, gìn giữ bản sắc đồng thời mở rộng giao lưu, quảng bá với bè bạn quốc tế.