Chủ nghĩa xã hội là một hình thái kinh tế - xã hội tiến bộ, kế thừa các giá trị tốt đẹp của nhân loại với mục tiêu cuối cùng là xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, nơi mọi người được phát triển toàn diện. Một trong những đặc trưng nổi bật của chủ nghĩa xã hội là sự sở hữu công cộng về các tư liệu sản xuất chủ yếu, nghĩa là các nguồn lực cơ bản của nền kinh tế như đất đai, tài nguyên, máy móc và các xí nghiệp lớn thuộc về toàn dân, do Nhà nước đại diện quản lý hoặc các hình thức hợp tác xã cùng chia sẻ lợi ích. Điều này nhằm xóa bỏ sự bóc lột, lũng đoạn từ thiểu số tư sản, tạo điều kiện để mọi người dân đều có quyền hưởng thụ thành quả lao động của xã hội.

Đặc trưng tiếp theo của chủ nghĩa xã hội là đề cao vai trò của con người, lấy con người làm trung tâm cho sự phát triển xã hội. Theo đó, mục tiêu phát triển không chỉ là tăng trưởng kinh tế mà còn là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân, đảm bảo công bằng xã hội, giảm dần chênh lệch giàu nghèo. Các chính sách giáo dục, y tế, an sinh xã hội được chú trọng, bảo đảm mọi người đều có cơ hội phát triển năng lực, được tham gia vào quá trình quản lý nhà nước và kiểm soát quyền lực một cách dân chủ, minh bạch.

Cuối cùng, chủ nghĩa xã hội hướng đến đoàn kết, hợp tác quốc tế vì hòa bình, phát triển, cùng xây dựng thế giới không còn áp bức, bất công. Chủ nghĩa xã hội tôn trọng sự đa dạng văn hóa, giữ gìn bản sắc dân tộc đồng thời tích cực học hỏi các giá trị tiến bộ. Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội là quá trình lâu dài, gắn với đổi mới sáng tạo, thích ứng với điều kiện lịch sử của từng quốc gia mà Việt Nam là một ví dụ tiêu biểu, vừa kiên định mục tiêu lý tưởng vừa linh hoạt vận dụng phù hợp với bối cảnh thực tiễn.