Giai đoạn từ 1975 đến 1986 là thời kỳ quan trọng trong lịch sử phát triển của Việt Nam, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ về chính trị, kinh tế và xã hội sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, Việt Nam bước vào nhiệm vụ lớn là khắc phục hậu quả nặng nề của chiến tranh kéo dài suốt nhiều thập kỷ, đồng thời tiến hành công cuộc xây dựng đất nước hòa bình, ổn định đời sống nhân dân. Năm 1976, quốc hội nước Việt Nam thống nhất quyết định lấy tên nước là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xác định phương hướng đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, tiến hành kế hoạch phát triển kinh tế tập trung, cải tạo công thương nghiệp tư nhân, và thực hiện cơ chế quản lý bao cấp với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung.

Tuy nhiên, những khó khăn nội tại của nền kinh tế quan liêu bao cấp, cộng với tác động từ hoàn cảnh quốc tế như cấm vận kinh tế, đã khiến kinh tế Việt Nam lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng. Năng suất lao động thấp, hàng hóa khan hiếm, sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân gặp nhiều thử thách như lạm phát tăng cao và thiếu hụt lương thực thực phẩm. Những cố gắng trong lĩnh vực sản xuất, giáo dục và y tế đều gặp trở ngại lớn do thiếu vốn đầu tư, máy móc kỹ thuật, cũng như bị ảnh hưởng bởi tình hình bất ổn ở Campuchia và biên giới phía Bắc. Các giải pháp cải tiến quản lý, thúc đẩy đổi mới sản xuất vẫn chưa mang lại hiệu quả rõ rệt, làm cho nhu cầu cấp thiết về thay đổi thể chế quản lý kinh tế – xã hội ngày một tăng cao.

Trước những thách thức đó, vào năm 1986, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã họp và quyết định khởi xướng công cuộc Đổi Mới, đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử phát triển của đất nước. Việt Nam bắt đầu chuyển sang mô hình kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, giảm dần cơ chế bao cấp, khuyến khích các thành phần kinh tế tư nhân phát triển, mở cửa giao lưu kinh tế quốc tế. Công cuộc Đổi Mới đã đem lại những thành tựu đáng kể về kinh tế và xã hội cho đất nước, tạo tiền đề để Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng, từng bước trở thành quốc gia phát triển năng động trong khu vực Đông Nam Á trong những thập kỷ sau này.