Lũ sông Cầu là một hiện tượng thiên nhiên không còn xa lạ đối với người dân Bắc Ninh. Mỗi mùa mưa bão, lượng nước từ thượng nguồn đổ về tăng mạnh khiến mực nước sông Cầu dâng lên nhanh chóng. Nhịp sống êm đềm ven triền sông bỗng trở nên tất bật, lo toan khi nguy cơ nước tràn bờ, gây ngập úng đồng ruộng, làng mạc. Những người nông dân phải tranh thủ thu hoạch mùa màng trước khi lũ kéo đến, động viên gia đình gia cố nhà cửa, vật dụng để hạn chế thiệt hại do nước lũ. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, lũ lụt còn đem theo rác thải, đất cát và nguồn bệnh, đòi hỏi người dân phải có sự chuẩn bị chu đáo về vệ sinh môi trường và sức khỏe.

Nằm ở trung lưu của sông Cầu, Bắc Ninh nhiều lần hứng chịu những trận lũ lớn trong lịch sử. Đặc biệt, vào thời bao cấp, thiếu thốn các công trình thủy lợi hiện đại, bà con nơi đây thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ vỡ đê mỗi khi lũ lớn tràn về. Những ký ức về việc đại trữ nước, huy động lực lượng bảo vệ đê điều, gắn kết từng thôn xóm để ứng phó với nước lũ đã trở thành một phần của văn hóa làng quê ven sông. Ngày nay, dù hệ thống đê kè, cống tiêu đã được nâng cấp, hiện đại hóa, nhưng tinh thần cảnh giác và ý thức cộng đồng trước lũ sông Cầu vẫn luôn được duy trì và phát huy, nhất là khi những biến đổi khí hậu ngày càng bất ngờ và khắc nghiệt.

Bên cạnh những thiệt hại, lũ sông Cầu cũng mang lại nhiều giá trị cho vùng đất Bắc Ninh. Sau mỗi trận lũ đi qua, phù sa màu mỡ lại bồi tụ cho đất đai, làm cho các cánh đồng lúa, bãi ngô càng thêm tốt tươi. Con cá, con tôm trong nước lũ trở thành nguồn thực phẩm tự nhiên giúp bà con cải thiện bữa ăn hàng ngày. Trải qua bao thế hệ, người dân Bắc Ninh đã học cách thích nghi, biến những khó khăn thành lợi thế để phát triển kinh tế nông thôn. Hình ảnh lũ sông Cầu vì thế không chỉ gắn liền với sự thử thách mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ, óc sáng tạo và tinh thần đoàn kết của con người vùng đất quan họ anh hùng.