Hôn mê và ngất đều là các trạng thái rối loạn ý thức nhưng có những điểm khác biệt cơ bản về nguyên nhân, đặc điểm lâm sàng và diễn biến. Hôn mê là tình trạng mất hoàn toàn ý thức với mức độ nặng, bệnh nhân không đáp ứng với các kích thích bên ngoài kể cả các tác động đau mạnh. Trong hôn mê, phản xạ bảo vệ như nuốt nước bọt hoặc ho cũng thường bị mất hoặc rất giảm. Nguyên nhân hôn mê thường do tổn thương thực thể ở não bộ (xuất huyết não, chấn thương sọ não, bệnh chuyển hóa nặng, ngộ độc...) hoặc do thiếu oxy và glucose lâu dài lên não. Hôn mê kéo dài từ nhiều giờ đến nhiều ngày, đòi hỏi phải can thiệp và theo dõi y tế tích cực mới có thể hồi phục.

Ngược lại, ngất là trạng thái mất ý thức thoáng qua, xảy ra nhanh và hồi phục rất nhanh chỉ sau vài giây hoặc vài phút. Khi ngất, bệnh nhân thường mất trương lực cơ, gục xuống nhưng vẫn duy trì được các phản xạ bảo vệ như ho, nuốt, đồng tử vẫn phản xạ với ánh sáng, không cần can thiệp nhiều vẫn tỉnh lại hoàn toàn. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến ngất là do cung cấp máu đến não tạm thời bị giảm (hạ huyết áp thế đứng, tim đập chậm, các yếu tố tâm lý...). Ngất không phải là hậu quả của tổn thương thực thể ở hệ thần kinh trung ương nên tiên lượng nói chung là tốt, nếu không có biến chứng té ngã gây chấn thương.

Tóm lại, điểm khác biệt chính giữa hôn mê và ngất là ở mức độ mất ý thức, thời gian kéo dài, sự tồn tại của các phản xạ bảo vệ và nguyên nhân gây ra. Hôn mê là tình trạng nặng, nguy hiểm vì có thể đe dọa tính mạng, còn ngất mang tính chất nhẹ hơn, hồi phục nhanh và ít khi để lại di chứng. Việc phân biệt hai trạng thái này tại lâm sàng là hết sức quan trọng để có biện pháp xử trí phù hợp nhằm giảm nguy cơ cho người bệnh.