ASEAN, với vị trí địa lý chiến lược và tiềm năng phát triển to lớn, đang đứng trước nhiều thời cơ quan trọng trong bối cảnh hội nhập khu vực và toàn cầu. Một trong những lợi thế nổi bật là dân số trẻ, nguồn lao động dồi dào cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, từ đó thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và nguồn nhân lực sáng tạo. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ về công nghệ, chuyển đổi số và các hiệp định thương mại tự do đã mở ra cơ hội mở rộng thị trường, thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao vị thế cạnh tranh quốc tế của các quốc gia thành viên. Sự liên kết kinh tế chặt chẽ trong nội khối cũng là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển quy mô, chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm quản trị hiện đại, làm bàn đạp cho tiến trình phát triển bền vững trong tương lai.

Tuy nhiên, ASEAN cũng đối mặt với nhiều thách thức không nhỏ trong quá trình hội nhập và phát triển. Đầu tiên, khoảng cách chênh lệch phát triển kinh tế-xã hội giữa các nước thành viên còn lớn, dẫn đến khó khăn trong việc thống nhất chính sách và tận dụng hiệu quả các nguồn lực chung. Mặt khác, nguy cơ xung đột chủ quyền lãnh thổ, tranh chấp trên Biển Đông và ảnh hưởng từ các cường quốc bên ngoài cũng tiềm ẩn rủi ro đe dọa an ninh, ổn định khu vực. Ngoài ra, các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, tội phạm xuyên quốc gia và tỷ lệ thất nghiệp ngày càng tăng đòi hỏi ASEAN phải có sự phối hợp, hành động thống nhất và đồng thuận cao hơn nữa. Vì vậy, tận dụng tối đa các thời cơ và kịp thời thích ứng với thách thức sẽ là yếu tố quyết định để ASEAN duy trì vai trò, vị thế tại châu Á và trên trường quốc tế.