Lễ Tịch điền ở Hà Nam là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, gắn liền với nghề nông và tôn vinh nền nông nghiệp lúa nước. Theo sử sách, lễ Tịch điền có khởi nguồn từ thời vua Lê Đại Hành, diễn ra vào đầu xuân nhằm cầu cho mùa màng bội thu, quốc thái dân an. Điểm độc đáo của lễ này là nhà vua hoặc các vị lãnh đạo sẽ cùng dân cày những luống đất đầu tiên, thể hiện tinh thần trọng nông, gần gũi với nhân dân và gửi gắm niềm tin về một năm mới no đủ, an lành. Không chỉ đơn thuần là nghi lễ canh nông, Tịch điền còn kết hợp nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phong phú như múa sư tử, hát chèo, các trò chơi dân gian, mang đậm bản sắc quê hương.

Qua thời gian, lễ hội Tịch điền ở Hà Nam vẫn được duy trì và phát huy giá trị truyền thống sâu sắc. Hằng năm, vào dịp rằm tháng Giêng âm lịch, du khách thập phương lại nô nức về Đọi Sơn, địa danh diễn ra chính thức lễ hội, để tham gia các sự kiện sôi nổi và ý nghĩa. Bên cạnh nghi thức khai mạc, lễ rước linh vị vua Lê Đại Hành trang nghiêm, nghi lễ xuống đồng do các vị lãnh đạo thực hiện, Tịch điền còn mở ra không gian hội đầy sắc màu với các cuộc thi cày, đi cấy, trưng bày sản vật nông nghiệp. Những hoạt động ấy không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể mà còn nâng cao ý thức cộng đồng về vai trò của sản xuất nông nghiệp, giáo dục tinh thần “tôn nông”, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống lao động miệt mài của cha ông.

Lễ Tịch điền ngày nay không chỉ đơn thuần là dịp hội làng mà còn trở thành điểm nhấn du lịch văn hóa tiêu biểu của tỉnh Hà Nam. Sự kết hợp giữa nét cổ truyền và yếu tố hiện đại giúp lễ hội ngày càng thu hút đông đảo người dân cùng du khách trong và ngoài nước tìm hiểu, trải nghiệm. Qua Tịch điền, hình ảnh người nông dân cùng trâu bên luống cày đầu năm tạo nên thông điệp đẹp về sự khởi đầu, về khát vọng hướng tới những điều tốt đẹp, thành công trong cuộc sống. Đồng thời, lễ hội khơi gợi trong mỗi người niềm quý trọng những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc trong thời đại phát triển hôm nay.