Con cá mặt ngu là cái tên mà nhiều người hay dùng để nói vui về những chú cá có khuôn mặt ngơ ngác, trông như chẳng hiểu chuyện gì xảy ra xung quanh mình. Bề ngoài của những chú cá này thường có đôi mắt to tròn, miệng hơi há, nhìn vào rất hiền lành và ngây thơ một cách đặc biệt. Dân câu cá hoặc những ai từng nuôi cá chắc đều từng bật cười trước vẻ mặt "không biết gì" ấy mỗi khi chúng bơi lờ đờ trong bể nước. Dù chỉ là cách gọi vui vẻ, thậm chí có đôi chút trêu chọc, nhưng thật ra sự ngốc nghếch trong ánh mắt cá khiến chúng trở nên gần gũi và đáng yêu hơn rất nhiều trong thế giới động vật dưới nước.

Ngoài vẻ mặt buồn cười, con cá mặt ngu cũng gắn liền với nhiều câu chuyện hài hước trong văn hóa đại chúng, nhất là ở Việt Nam. Hình ảnh những chú cá với khuôn mặt dở khóc dở cười thường được các bạn trẻ chế ảnh, làm meme hay bình luận dưới các bài viết để thể hiện cảm giác hoang mang, ngơ ngác hoặc không hiểu chuyện trên mạng xã hội. Từ đó, cá mặt ngu ngày càng trở thành biểu tượng cho sự ngây ngô, vô tư lự và đôi khi còn thể hiện cả tâm trạng mệt mỏi, bất lực trước quá nhiều điều phức tạp của cuộc sống. Cũng vì lý do đó, cá mặt ngu không chỉ là hình ảnh động vật mà còn là phần của đời sống tinh thần, giúp mọi người giải trí và thư giãn.

Dưới góc nhìn sinh học, những loài cá sở hữu "khuôn mặt ngu" thực chất đều có đặc điểm tự nhiên riêng để thích nghi với môi trường sống. Ví dụ, cá nóc với chiếc bụng phình to, mắt lồi có thể khiến kẻ săn mồi tưởng là nguy hiểm hơn thực tế. Một số loài cá khác như cá la hán, cá vàng hay cá tai tượng cảnh khi được lai tạo hoặc nuôi dưỡng theo sở thích con người cũng hình thành nên những nét mặt “đặc trưng” trông thật ngố tàu. Vì vậy, dù là cá mặt ngu dưới góc nhìn vui nhộn hay khoa học, chúng vẫn góp phần làm phong phú thêm thế giới động vật, đồng thời mang lại tiếng cười nhẹ nhàng cho con người trong những phút giây căng thẳng của cuộc sống hàng ngày.