Nón lá là một biểu tượng văn hóa đặc trưng của người Việt Nam, gắn liền với hình ảnh người phụ nữ dịu dàng giữa đồng quê. Để làm nên chiếc nón lá đơn sơ mà tinh tế này, nguyên liệu đầu tiên không thể thiếu chính là lá nón. Lá nón thường được lấy từ cây cọ hoặc cây lá nón, mọc phổ biến ở các vùng đồi núi phía Bắc nước ta. Sau khi hái về, lá sẽ được lựa chọn tỉ mỉ, loại bỏ những chiếc bị rách, sâu rồi đem phơi sương hoặc hơ qua lửa để lá trở nên mềm dẻo, dễ uốn, đồng thời giữ được màu xanh nhẹ đẹp mắt tự nhiên. Bên cạnh đó, một số nơi còn dùng lá buông hoặc lá dừa khô để tạo nên những chiếc nón với đặc điểm riêng biệt, góp phần làm phong phú thêm giá trị văn hóa truyền thống.

Không chỉ có lá, khung nón cũng là một bộ phận quan trọng đóng vai trò định hình chiếc nón lá. Khung nón thường được làm bởi những nan tre nhỏ, nhẹ và dẻo dai. Tre được chọn làm khung phải là loại già vừa tới, chặt thành từng đoạn rồi vót mỏng, chuốt nhẵn sao cho các nan đều nhau giúp chiếc nón sau này chắc chắn mà vẫn uyển chuyển. Người thợ thủ công sẽ uốn các nan thành vành tròn với nhiều kích cỡ khác nhau, từ lớn ở phần đáy đến nhỏ dần ở đỉnh, sau đó xếp chồng lên nhau một cách cân đối để tạo thành khung cơ bản. Công đoạn này đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì vì chỉ cần lệch tay hay thiếu chính xác sẽ khiến chiếc nón méo hoặc không đều dáng.

Ngoài lá và khung nón, còn một số nguyên liệu khác góp phần hoàn thiện chiếc nón như sợi chỉ hoặc dây cước để khâu các lớp lá nối liền các vành tre. Chỉ khâu nón thường là loại chỉ trắng bền chắc, một số nơi còn tận dụng chỉ se từ các loại cây bản địa tạo nên nét đặc trưng riêng. Tùy theo vùng miền, dưới lòng nón có thể được lót thêm một tấm mo cau hoặc vải để tăng độ bền và tạo sự êm ái khi đội. Cuối cùng, quai nón được làm bằng vải mềm hoặc nhung, giúp người đội cảm thấy thoải mái và dễ chịu dưới nắng hè oi ả. Các nguyên liệu tuy dân dã, mộc mạc nhưng qua đôi bàn tay tài hoa của người thợ đã hòa quyện để hình thành nên chiếc nón lá duyên dáng, che chở bao thế hệ người Việt dưới nắng mưa cuộc đời.