Bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt toàn thể nhân dân Việt Nam đọc tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội vào ngày 2 tháng 9 năm 1945. Đây là văn kiện lịch sử vô cùng quan trọng, khai sinh ra một nhà nước Việt Nam độc lập, tự do sau hàng trăm năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Trong bản tuyên ngôn này, Hồ Chí Minh đã sử dụng những ngôn từ mạnh mẽ, khẳng định quyền bình đẳng, quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của mỗi dân tộc, lấy cảm hứng từ Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp.

Nội dung bản Tuyên ngôn Độc lập 1945 không chỉ tố cáo tội ác của thực dân Pháp trên đất nước Việt Nam mà còn cất lên tiếng nói đanh thép về ý chí quật cường của nhân dân ta trong công cuộc giành lại độc lập, tự chủ cho dân tộc. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng chính những quyền cơ bản của con người mà các quốc gia tư sản hô hào cũng chính là quyền thiêng liêng của nhân dân Việt Nam. Bản tuyên ngôn khẳng định trước toàn thế giới rằng nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, đồng thời tuyên bố chấm dứt mọi quan hệ thuộc địa, xóa bỏ mọi áp bức bóc lột, thậm chí sẵn sàng bảo vệ nền tự do ấy bằng mọi giá.

Sau khi bản Tuyên ngôn Độc lập 1945 ra đời, nó đã trở thành lời hiệu triệu tập hợp sức mạnh toàn dân tộc, mở đầu cho một kỷ nguyên mới trong lịch sử nước ta. Tinh thần của bản tuyên ngôn đã vang vọng đến muôn đời sau, khơi nguồn cho những cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền, giữ gìn toàn vẹn lãnh thổ và xây dựng đất nước giàu mạnh. Giá trị lớn lao của bản tuyên ngôn không chỉ ở việc xác lập danh nghĩa quốc gia độc lập mà còn thể hiện khát vọng, nghị lực phi thường của con người Việt Nam đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, cũng như truyền cảm hứng về quyền con người và ý thức về Tổ quốc thiêng liêng.